Na een periode waarin we werden overspoeld met reclames voor allerhande lekkernijen die velen van ons wellicht (in overvloed) hebben genuttigd tijdens de feestdagen, starten we dit jaar met een bericht over ondervoeding. En dan hebben we het over Nederland — niet over een verwegland, waar dit fenomeen helaas nog veel te vaak aan de orde is. Al met al best een alarmerend bericht, zeker als je bedenkt dat de vergrijzing alleen maar toeneemt. En daarmee dus ook het aantal gezondheidsproblemen ten gevolge van ondervoeding.
Jos Borkent (Wageningen University & Research) concludeert in zijn proefschrift dat ruim 13% van de nog thuiswonende mensen van 65 jaar en ouder ondervoed is. Ze eten te weinig, met als gevolg een te lage BMI, gewichtsverlies en te weinig spiermassa. Bij bewoners van verpleeghuizen is dit probleem nog groter: 80% van de bewoners blijkt niet voldoende eiwitten en calorieën binnen te krijgen. Een opmerkelijk feit, omdat bij de thuiswonende groep ondervoeding een eindstation is van een proces, aldus Borkent. Door bijvoorbeeld het overlijden van een partner (en dan niet meer willen koken voor zich zelf of het simpelweg nooit geleerd hebben) kiezen mensen gemakkelijk voor kant-en-klaar maaltijden of een boterham.
Het ligt dus voor de hand om te denken dat de mensen die in een verpleeghuis wonen hier geen last van hebben. Zij krijgen immers hun warme prak dagelijks geserveerd uit de centrale keuken. Jammer genoeg blijkt hier echter vaak geen kok aan het roer te staan die verstand heeft van evenwichtig samengestelde en smakelijke maaltijden. Hier valt nog een hoop winst ter behalen door inkopers en keukenmedewerkers beter te scholen op voedingsgebied.
‘Dit is niet op te lossen met een extra plakje kaas’
De onderzoeker stelt dat de eiwit- en energie-inname dusdanig beneden peil is dat je je de vraag kunt stellen of je nog moet willen dat mensen in de laatste fase van hun leven ‘optimaal’ gaan eten. “Ondervoeding is een ziekte”, aldus Jos Borkent en als iemand niet meer anders (= beter) wil eten dan is dat een vrije keus.
Eerlijk gezegd vind ik dit een nogal boude uitspraak. Als iemand ondervoed is – en in het verhaal van Borkent gaat het dan nog alleen over macronutriënten – dan is een logische conclusie dat de status van de micronutriënten eveneens onder de maat is. Alles bij elkaar kan dit zeker leiden tot een fysieke en mentale degeneratie, waardoor iemands levenslust (ongewild) langzaam maar zeker verdwijnt. En dan is er van ‘een vrije keus’ geen sprake meer.
(HH)