Teunisbloem

teunisbloemDe teunisbloem (Oenothera biennis) is een plant met opvallende, heldergele bloemen. Het groeit in Amerika waar de Indianen het traditioneel gebruikten om zwellingen tegen te gaan. In de 17e eeuw kwam de teunisbloem ook naar Europa waar in 1919 het vetzuur gamma-linoleenzuur (GLA) eruit werd geïsoleerd.

Teunisbloemolie wordt gewonnen uit de zaden van deze bloemen. Deze olie bestaat voor 70-74% uit linolzuur en voor 8-10% uit GLA. Beiden zijn meervoudig onverzadigde omega-6-vetzuren (Farag et al., 2023). GLA is in onze voeding maar beperkt aanwezig. Het komt met name voor in bepaalde plantaardige oliën. Zo zijn naast teunisbloemolie ook borageolie en de olie van de zwarte bes rijk aan GLA. Het lichaam kan ook GLA zelf aanmaken vanuit linolzuur via het enzym delta-6-desaturase. De activiteit van het enzym delta-6-desaturase verschilt echter per persoon. Bij ouderen is dit enzym bijvoorbeeld vaak minder actief (Horrobin, 1981).

Werkzame stoffen en/of werkingsmechanisme

GLA is een bijzonder meervoudig onverzadigd omega-6 vetzuur doordat het een ontstekingsremmend effect heeft in het lichaam, in tegenstelling tot andere omega-6 vetzuren (zoals arachidonzuur) die juist de ontstekingsreactie stimuleren.

GLA wordt in het lichaam omgezet in dihomo-gamma-linoleenzuur (DGLA) door het elongase-enzym. DGLA werkt op verschillende maniere ontstekingsremmend. Zo is het een voorloper van de eicosnoïden prostaglandine E1 en tromboxaan A1 (Sergeant et al., 2016). Prostaglandine E1 werkt ontstekingsremmend (Sharifi et al., 2024) en tromboxaan A1 tempert de ontstekingsbevorderende eigenschappen van tromboxaan A2. DGLA lijkt langs deze weg ook verantwoordelijk voor het effect van teunisbloemolie op de bloedstolling. Daarnaast kan DGLA ook worden omgezet in 15-hydroxy-DGLA. Deze stof remt dan weer de vorming van pro-inflammatoire leukotriënen uit arachidonzuur (AA) (Sergeant et al., 2016). Een schematisch overzicht van deze omzettingen is te vinden in figuur 1.

Omzetting van GLA

Figuur 1 Omzetting van GLA in het lichaam.

Naast GLA bevat teunisbloemolie ook andere stoffen, zoals flavonoïden en fenolen, die ook anti-oxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen hebben (Fecker et al., 2020)..

Gezondheidseffecten

Er zijn verschillende gezondheidseffecten van het gebruik van teunisbloemolie onderzocht in wetenschappelijke studies. Het lijkt een effectieve ondersteuning te kunnen bieden bij verschillende vrouwenklachten, bijvoorbeeld bij premenstrueel syndroom, pijnlijke borsten en overgangsklachten. Daarnaast zijn er ook een aantal andere effecten bekend. Zo kan het onder andere helpen bij droge ogen, diabetische neuropathie en bij verhoogde triglyceridenspiegels.

Premenstrueel syndroom (PMS)
Fysieke en emotionele klachten tijdens de luteale fase (circa de week voor de menstruatie) kunnen bestaan uit onder meer gespannen, depressieve of geïrriteerde gevoelens, vermoeidheid, hoofdpijn, buikklachten of acne en worden aangeduid met de term premenstrueel syndroom (PMS). Zo’n 85% van de menstruerende vrouwen heeft er last van. Het wordt in verband gebracht met lage gehaltes van prostaglandine E1 die het gevolg kunnen zijn van tekorten aan essentiële vetzuren. Linolzuur stimuleert de aanmaak van prostaglandines waardoor teunisbloemolie in verband wordt gebracht met mogelijk gunstige effecten op PMS-klachten (Mahboubi, 2019).

Bij een klinisch onderzoek namen vrouwen met PMS dagelijkse 180 mg gamma-linoleenzuur en werden hun PMS-gerelateerde klachten vergeleken met de klachten in een placebogroep. De suppletie zorgde voor een afname van de ernst en van de duur van fysieke, mentale en sociale klachten bij de interventiegroep (Watanabe et al., 2005). Bij een groter onderzoek namen vrouwen met PMS dagelijks 1500 mg teunisbloemolie. Na drie maanden suppletie was de ernst van de PMS-klachten significant afgenomen terwijl dit bij de placebogroep gelijk bleef (Saki et al., 2015).

Pijnlijke borsten (mastopathie of mastalgie)
Pijn in de borsten, ook wel mastopathie of mastalgie genoemd, is een veelvoorkomende klacht bij vrouwen tussen de 30 en 50 jaar. De pijn kan samenhangen met de menstruatiecyclus, maar kan ook los daarvan bestaan. Circa 70% van de vrouwen heeft er op enig moment in haar leven mee te maken. Bij meerdere onderzoeken is het effect van teunisbloemolie op klachten van mastalgie onder de loep genomen. Bij het merendeel van deze onderzoeken bleek teunisbloemolie een gunstig effect hierop te hebben. Bij een van deze onderzoeken bleek 500 mg teunisbloemolie even effectief te zijn als 100 mg danazol. Tegelijkertijd veroorzaakte de teunisbloemolie minder bijwerkingen (Mahboubi, 2019). Danazol is een veelgebruikt middel om klachten van mastopathie te verminderen. Teunisbloemolie-suppletie wordt dan ook gezien als een mogelijk effectieve behandeling van mastalgie (Sharifi et al., 2024).

Overgangsklachten
De levensfase waarin de menstruatie stopt wordt ook wel de menopauze genoemd. Officieel is het gedefinieerd als het moment waarop een vrouw 12 maanden achter elkaar geen menstruatie meer heeft gehad. Dit is meestal wanneer een vrouw tussen de 45 en 55 jaar oud is. Menopauzale klachten zijn divers en kunnen variëren van opvliegers en nachtzweten tot stemmingswisselingen.

Bij een meta-analyse van klinische onderzoeken uit 2024 kwam naar voren dat suppletie met teunisbloemolie de intensiteit van opvliegers vermindert. Het lijkt echter geen invloed te hebben op hoe vaak de opvliegers optreden en hoe lang ze dan aanhouden (Thevi et al., 2024). Daarnaast bleek bij een klinisch onderzoek dat tweemaal daags 100 mg teunisbloemolie leidde tot een afname van de frequentie van nachtzweten bij postmenopauzale vrouwen (Kazemi et al., 2021). Ook bleek 1000 mg teunisbloemolie na 4 weken psychologische klachten door de menopauze duidelijk te kunnen verminderen. Dit werd gemeten op een subschaal van de Menopause Rating Scale die bij de interventiegroep afnam van 11 naar 3, terwijl die bij de controlegroep op 11 bleef gedurende het onderzoek (Safdari et al., 2021). Bij 8 weken suppletie met 100 mg teunisbloemolie zijn soortgelijk resultaten gevonden bij een Iraanse studie (Sharif & Darsareh, 2020). Tot slot bleek 1000 mg teunisbloemolie per dag na 6 maanden te leiden tot een lagere bloeddruk (zowel systolisch als diastolisch) en een betere heup-taille verhouding bij postmenopauzale vrouwen (Da Costa Hime et al., 2021).

Droge ogen
Bij het droge ogen syndroom (keratoconjunctivitis sicca) produceren de ogen niet genoeg traanvocht waardoor mensen met deze aandoening last hebben van droge ogen, irritatie en ongemak. Uit klinisch onderzoek blijkt dat dagelijks 55 mg linolzuur en 30 mg gamma-linoleenzuur naast het gebruik van oogdruppels de klachten van keratoconjunctivitis en de ontstekingsreacties in het oog vermindert (Barabino et al., 2003). De helft van deze dosering leidde ook tot een toename van traanproductie (Macri et al., 2003). Ook bij contactlensdragers zorgt suppletie met teunisbloemolie voor een afname van klachten van droge ogen en een toename in het oogcomfort (Kokke et al., 2008).

Diabetische neuropathie
Door (ongecontroleerde) diabetes kan zenuwschade ontstaan met symptomen zoals pijn, gevoelloosheid en spijsverteringsproblemen tot gevolg. Dit wordt ook wel diabetische neuropathie genoemd. Lage gehaltes van dihomo-gamma-linoleenzuur (een metaboliet van gamma-linoleenzuur) in het bloed van diabetespatiënten zijn gerelateerd aan een hoger risico op diabetische neuropathie (Okamura et al., 2021). Suppletie met gamma-linoleenzuur lijkt daarnaast een effectieve behandelstrategie. Bij een meta-analyse van klinische onderzoeken concludeerde de onderzoekers dat gamma-linoleenzuur een veilig en effectief middel is voor het behandelen van diabetische neuropathie (Prado et al., 2024). Bij klinisch onderzoek blijkt ook dat dagelijkse suppletie met 1000-2000 mg teunisbloemolie gedurende 4 weken pijnklachten door diabetische neuropathie significant vermindert. Tweemaal daags 1000 mg was daarbij effectiever dan eenmaal daags (Gholami et al., 2025).

Triglyceriden en HDL-cholesterol
Triglyceriden zijn vetachtige stofjes die in het bloed en de vetcellen voorkomen en energie leveren aan het lichaam. Een hoge triglyceridenspiegel is gelinkt aan een verhoogt risico op hart- en vaatziekten. Het HDL-cholesterol helpt cholesterol uit de vaatwanden op te nemen en naar de lever te vervoeren. Een hoge HDL-spiegel vermindert juist het risico op hart- en vaatziekten. Uit meerdere onderzoeken blijkt dat het nemen van teunisbloemolie de triglyceridenspiegel vermindert en de HDL-spiegel juist verhoogt. Hiervoor is wel een hogere dagelijkse dosering nodig van 4 gram teunisbloemolie per dag of meer. Bij lagere doseringen wordt dit effect namelijk niet gezien (Khorshidi et al., 2020).

Eczeem en huidconditie
Eczeem is een ontstekingsreactie in de bovenste lagen van de huid die zich veelal uit in de vorm van jeukende uitslag. Het is gelinkt aan een tekort aan vetzuren en ceramides, essentiële bouwstenen van de huid. Onderzoek naar de effecten van suppletie met teunisbloemolie heeft tot nog toe tot gemengde resultaten geleid, al lijkt er een mogelijk beschermend effect vanuit te gaan (Cespedes Zablah & Lio, 2026; Sharifi et al., 2024). Het inwendig gebruik van teunisbloemolie is ook gunstig voor de algemene conditie van de huid. Zo verbetert suppletie met 1500 mg teunisbloemolie per dag gedurende 12 weken de algemene conditie van de huid bij gezonde mensen, gemeten als een verbetering in de elasticiteit, stevigheid en ruwheid van de huid (Muggli et al., 2005).

Bijwerkingen, interacties, contra-indicaties en waarschuwingen

Voor een therapeutisch effect kan het nodig zijn om tijdelijk de dosering te verhogen tot 4000 mg of meer per dag. Daarna is het vaak voldoende om een onderhoudsdosering van 1000 tot 3000 mg per dag te gebruiken. Wanneer je hoge doseringen nodig hebt, is het verstandig om de hoeveelheid geleidelijk op te bouwen. Zo voorkom je dat je plotseling last krijgt van ontgiftingsverschijnselen.

Het kan soms enkele weken duren voordat de effecten van MSM merkbaar worden. Toch merken veel mensen al na een paar dagen de eerste resultaten.

Bijwerkingen
Teunisbloemolie is veilig wanneer het oraal wordt gebruikt en geeft over het algemeen weinig tot geen bijwerkingen. Bijwerkingen kunnen bestaan uit buikpijn, een opgeblazen gevoel, diarree, dyspepsie, misselijkheid en overgeven. Bij onderzoek zijn doseringen tot 6 gram per dag gedurende een jaar geobserveerd zonder veiligheidsproblemen. Hoge doses GLA worden afgeraden bij zwangerschap of lactatie vanwege het gebrek aan veiligheidsgegevens (Natural Medicines, 2026).

Interacties met reguliere medicijnen
Bij laboratoriumonderzoek bleek linolzuur het enzym P450 2C9 (CYP2C9) te remmen. Daarnaast remt teunisbloemolie mogelijk het enzym P450 3A4 (CYP3A4). Hierdoor kan het gebruik van teunisbloemolie mogelijk de plasma waardes van medicatie die van dit enzym afhankelijk is beïnvloeden. Daarnaast kan teunisbloemolie mogelijk interacteren met (Natural Medicines, 2026):

  • Anticoagulatie/antibloedplaatjes medicatie
    Gamma-linoleenzuur kan het risico op bloedingen vergroten. Voorzichtigheid is daarom geboden bij het gebruik van anticoagulatie/ antibloedplaatjes medicatie.
  • Fenothiazine
    Het is mogelijk dat teunisbloemolie (specifiek gamma-linoleenzuur) in combinatie met geneesmiddelen die fenothiazine bevatten de kans op epileptische aanvallen vergroot.
  • Lithium
    Bij een case report blijkt dat 500 mg teunisbloemolie per dag het plasmagehalte van lithium kan verlagen. In dit geval zorgde deze dosering teunisbloemolie voor een meer dan halvering van lithiumwaardes in 3 maanden tijd. Het staken van de teunisbloemolie-suppletie zorgde voor het herstel van de lithiumwaardes binnen 6 weken.
  • Lopinavar/ritonavir
    Bij een case report bleek teunisbloemolie de gehaltes van dit medicijn te kunnen verhogen. Binnen 6 weken na het staken van de suppletie keerden de waardes terug naar normaal.

Bij gebruik met andere (kruiden)supplementen

  • Kruiden en supplementen die de bloedstolling beïnvloeden
    Gamma-linolzuur kan het risico op bloedingen vergroten. Voorzichtigheid is daarom geboden bij het gelijktijdig gebruik van andere supplementen met een soortgelijk effect (Natural Medicines, 2026).

Contra-indicaties

  • Bloedingsstoornissen
    Theoretisch gezien kan teunisbloemolie de bloedingstijd verlengen en het risico op blauwe plekken en bloedingen verhogen. Teunisbloem bevat gamma-linoleenzuur (GLA), dat de bloedplaatjesaggregatie kan remmen (Natural Medicines, 2026).
  • Epilepsie
    Theoretisch gezien kan teunisbloemolie de epileptische drempel verlagen. Er zijn gevallen gemeld van epileptische aanvallen bij schizofrene patiënten die fenothiazines en teunisbloemolie kregen toegediend. Er is echter geen bewijs dat teunisbloemolie op zichzelf epileptische aanvallen kan veroorzaken (Natural Medicines, 2026).
  • Voor een operatie
    Theoretisch gezien kan teunisbloemolie overmatig bloeden veroorzaken als het perioperatief wordt gebruikt. Adviseer patiënten om ten minste 2 weken voor electieve chirurgische ingrepen te stoppen met het gebruik van teunisbloemolie. Teunisbloemolie bevat gamma-linoleenzuur (GLA), dat de bloedplaatjesaggregatie kan remmen (Natural Medicines, 2026).

Waarschuwingen – zie etiket
Raadpleeg uw gezondheidsprofessional, arts of apotheker bij zwangerschap, borstvoeding, medicijngebruik of onduidelijkheden.

Bronvermelding

  • Barabino, S., Rolando, M., Camicione, P., Ravera, G., Zanardi, S., Giuffrida, S., & Calabria, G. (2003). Systemic linoleic and gamma-linolenic acid therapy in dry eye syndrome with an inflammatory component. Cornea, 22(2), 97–101. https://doi.org/10.1097/00003226-200303000-00002
  • Cespedes Zablah, A., & Lio, P. (2026). Oral Lipids/Fatty Acids Supplements and Eczema: What Is Known?. Dermatitis : contact, atopic, occupational, drug, 37(1), 55–60. https://doi.org/10.1089/derm.2024.0317
  • Da Costa Hime, L. F. C., Carvalho Lopes, C. M., Roa, C. L., Zuchelo, L. T. S., Baracat, E. C., de Andrade, J., & Soares, J. M., Jr (2021). Is there a beneficial effect of gamma-linolenic acid supplementation on body fat in postmenopausal hypertensive women? A prospective randomized double-blind placebo-controlled trial. Menopause (New York, N.Y.), 28(6), 699–705. https://doi.org/10.1097/GME.0000000000001740
  • Farag, M. A., Reda, A., Nabil, M., Elimam, D. M., & Zayed, A. (2023). Evening primrose oil: a comprehensive review of its bioactives, extraction, analysis, oil quality, therapeutic merits, and safety. Food & function, 14(18), 8049–8070. https://doi.org/10.1039/d3fo01949g
  • Horrobin D. F. (1981). Loss of delta-6-desaturase activity as a key factor in aging. Medical hypotheses, 7(9), 1211–1220. https://doi.org/10.1016/0306-9877(81)90064-5
  • Sharifi, M., Nourani, N., Sanaie, S., & Hamedeyazdan, S. (2024). The effect of Oenothera biennis (Evening primrose) oil on inflammatory diseases: a systematic review of clinical trials. BMC complementary medicine and therapies, 24(1), 89. https://doi.org/10.1186/s12906-024-04378-5
  • Kazemi, F., Masoumi, S. Z., Shayan, A., & Oshvandi, K. (2021). The Effect of Evening Primrose Oil Capsule on Hot Flashes and Night Sweats in Postmenopausal Women: A Single-Blind Randomized Controlled Trial. Journal of menopausal medicine, 27(1), 8–14. https://doi.org/10.6118/jmm.20033
  • Gholami, A., Koulaeinejad, N., & Rahimi, M. (2025). Effects of evening primrose oil on treating painful diabetic neuropathy: a randomized, double-blind, clinical trial. Journal of complementary & integrative medicine, 22(3), 547–554. https://doi.org/10.1515/jcim-2025-0054
  • Kokke, K. H., Morris, J. A., & Lawrenson, J. G. (2008). Oral omega-6 essential fatty acid treatment in contact lens associated dry eye. Contact lens & anterior eye : the journal of the British Contact Lens Association, 31(3), 141–170. https://doi.org/10.1016/j.clae.2007.12.001
  • Khorshidi, M., Zarezadeh, M., Moradi Moghaddam, O., Emami, M. R., Kord-Varkaneh, H., Mousavi, S. M., Alizadeh, S., Heshmati, J., Olang, B., & Aryaeian, N. (2020). Effect of evening primrose oil supplementation on lipid profile: A systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Phytotherapy research : PTR, 34(10), 2628–2638. https://doi.org/10.1002/ptr.6716
  • Macrì, A., Giuffrida, S., Amico, V., Iester, M., & Traverso, C. E. (2003). Effect of linoleic acid and gamma-linolenic acid on tear production, tear clearance and on the ocular surface after photorefractive keratectomy. Graefe’s archive for clinical and experimental ophthalmology = Albrecht von Graefes Archiv fur klinische und experimentelle Ophthalmologie, 241(7), 561–566. https://doi.org/10.1007/s00417-003-0685-x
  • Mahboubi M. (2019). Evening Primrose (Oenothera biennis) Oil in Management of Female Ailments. Journal of menopausal medicine, 25(2), 74–82. https://doi.org/10.6118/jmm.18190
  • Muggli R. (2005). Systemic evening primrose oil improves the biophysical skin parameters of healthy adults. International journal of cosmetic science, 27(4), 243–249. https://doi.org/10.1111/j.1467-2494.2005.00274.x
  • Natural Medicines (2026) Monograph Evening Primrose, Natural medicines, geraadpleegt op 1 april 2026 van: https://naturalmedicines.therapeuticresearch.com/Data/ProMonographs/Evening-Primrose#mechanism-of-action
  • Okamura, T., Nakajima, H., Hashimoto, Y., Majima, S., Senmaru, T., Ushigome, E., Nakanishi, N., Hamaguchi, M., Asano, M., Yamazaki, M., Takakuwa, H., & Fukui, M. (2021). Low circulating dihomo-gamma-linolenic acid is associated with diabetic retinopathy: a cross sectional study of KAMOGAWA-DM cohort study. Endocrine journal, 68(4), 421–428. https://doi.org/10.1507/endocrj.EJ20-0564
  • Prado, M. B., Jr, & Adiao, K. J. B. (2024). Ranking Alpha Lipoic Acid and Gamma Linolenic Acid in Terms of Efficacy and Safety in the Management of Adults With Diabetic Peripheral Neuropathy: A Systematic Review and Network Meta-analysis. Canadian journal of diabetes, 48(4), 233–243.e10. https://doi.org/10.1016/j.jcjd.2024.01.007
  • Safdari, F., Motaghi Dastenaei, B., Kheiri, S., & Karimiankakolaki, Z. (2021). Effect of Evening Primrose Oil on Postmenopausal Psychological Symptoms: A Triple-Blind Randomized Clinical Trial. Journal of menopausal medicine, 27(2), 58–65. https://doi.org/10.6118/jmm.21010
  • Saki, M., Akbari, S., Saki, M., Tarrahi, M. J., Gholami, M., & Pirdadeh, S. (2015). The effect of primrose oil on the premenstrual syndrome among the female students in Lorestan University of Medical Sciences: A triple blind study.
  • Sergeant, S., Rahbar, E., & Chilton, F. H. (2016). Gamma-linolenic acid, Dihommo-gamma linolenic, Eicosanoids and Inflammatory Processes. European journal of pharmacology, 785, 77–86. https://doi.org/10.1016/j.ejphar.2016.04.020
  • Sharif, S. N., & Darsareh, F. (2020). Impact of evening primrose oil consumption on psychological symptoms of postmenopausal women: a randomized double-blinded placebo-controlled clinical trial. Menopause (New York, N.Y.), 27(2), 194–198. https://doi.org/10.1097/GME.0000000000001434
  • Sharifi, M., Nourani, N., Sanaie, S., & Hamedeyazdan, S. (2024). The effect of Oenothera biennis (Evening primrose) oil on inflammatory diseases: a systematic review of clinical trials. BMC complementary medicine and therapies, 24(1), 89. https://doi.org/10.1186/s12906-024-04378-5
  • Thevi, T., De, S., & Soe, H. H. K. (2024). Evening Primrose Oil for Menopause Hot Flashes: Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of menopausal medicine, 30(3), 127–134. https://doi.org/10.6118/jmm.23038
  • Watanabe, S., Sakurada, M., Tsuji, H., Matsumoto, S., Kondo, K. (2005). Efficacy of γ-linolenic acid for treatment of premenstrual syndrome, as assessed by a prospective daily rating system. Journal of Oleo Science, 54(4), 217-224.

 

< Terug