Saccharomyces boulardii
Saccharomyces boulardii is een bijzondere giststam met een intrigerende achtergrond. Gisten zijn eencellige, eukaryote micro-organismen die behoren tot het rijk van de schimmels. Bovengenoemde gist is verwant aan Saccharomyces cerevisae, ofwel bakkersgist. De ontdekking van de Saccharomyces boulardii gaat terug naar 1920, toen de Franse onderzoeker Henri Boulard deze stam isoleerde uit de schillen van lychee en mangosteen tijdens zijn reis door Zuidoost-Azië. Het was hem namelijk opgevallen dat de inheemse bevolking op de schillen kauwde om de symptomen van cholera te onderdrukken. En met succes.
Saccharomyces cerevisiae bevordert de gezondheid van het darmkanaal, helpt een gezond darmmicrobioom in balans te houden en ondersteunt een evenwichtige darmreactie op normale interne en omgevingsstressoren. Van Saccharomyces boulardii is ook aangetoond dat het een goede gastro-intestinale functie ondersteunt bij tijdelijke verstoringen van de normale balans van de darmflora. Het wordt therapeutisch ingezet als de ziekte het gevolg lijkt van een uitgeputte darmflora of als er sprake is van kolonisatie door pathogene organismen, zoals bij reizigersdiarree. Normaal gesproken bereikt Saccharomyces boulardii een maximale steady state in 3 dagen bij orale inname. Hij vermenigvuldigt zich niet in de darm en wordt in principe niet geabsorbeerd. Wanneer de inname stopt zijn de gistcellen na 6-7 uur niet meer te traceren.
Al in 2010 werd bij een meta-analyse geconcludeerd dat S. boulardii effectief is in het bestrijden van diarree door antibioticagebruik en reizigersdiarree. Daarnaast kan het diarree door voedselvergiftiging voorkomen en symptomen van de behandeling van een H. pylori infectie verminderen (McFarland, 2010).
Werkingsmechanisme
Onderliggend aan deze effecten zijn verschillende werkingsmechanismen van S. boulardii gevonden. Ten eerste heeft Saccharomyces boulardii een effect op de pathogene bacteriën. Het remt namelijk de aanhechting van pathogene bacteriën aan de darmwand. Ook neutraliseert het schadelijke stoffen die door de pathogenen worden afgegeven. Zo kan het toxines binden of inactiveren doordat S. boulardii enzymen (zoals een protease) afgeeft die toxines van Clostridioides difficile afbreekt (Czerucka & Rampal, 2019).
Ook beïnvloedt S. boulardii de darmwand. Zo ondersteunt het de integriteit van de darmepitheel-barrière en kan het de regeneratie van epitheelcellen stimuleren. Ook remt het de afgifte van vocht aan het darmlumen in reactie op toxines waarmee klachten van diarree worden verminderd. Ook heeft het een effect op de enzymen die worden vrijgegeven door de brush-border in de darmen. Op die manier kan het de vertering en opname van voedingsstoffen stimuleren (Moré & Vandenplas, 2018; Czerucka & Rampal, 2019).
Daarnaast werkt S. boulardii in op ontstekingsroutes in met pathogenen geïnfecteerde cellen waardoor de productie van inflammatoire cytokines zoals IL-8 en TNF-α afneemt. Ook helpt het dendritische cellen en macrofagen pathogenen te herkennen en op te ruimen. Zo vermindert het overmatig pro-inflammatoire reacties en helpt het tegelijkertijd pathogenen effectief op te ruimen (Czerucka & Rampal, 2019).
Samen leidt dit ertoe dat pathogene bacteriën zich niet goed kunnen hechten aan de darmwand, waardoor ze niet goed kunnen groeien, en dat de inflammatoire immuunreactie van het lichaam wordt beperkt. Daarbij blijft de integriteit van de darmwand beter behouden en wordt de toestroom van vocht in de darmwand geremd wat resulteert in een afname van diarree-achtige klachten (Stier & Bischoff, 2016).
Orale suppletie met S. boulardii lijkt niet de samenstelling van het microbioom te beïnvloeden, maar wanneer er antibiotica worden gebruikt lijkt suppletie met S. boulardii wel te ondersteunen bij het herstel van het darmmicrobioom. Dit doet het door dalingen in belangrijke gunstige bacteriën te remmen en de terugkeer van deze groepen bacteriën na de verstoring te stimuleren (Czerucka & Rampal, 2019).
Gezondheidseffecten (toepassingen, effecten en studies)
S. boulardii wordt gezien als effectieve probiotica-stam om in te zetten bij acute diarree, reizigersdiarree, diarree door antibioticagebruik en terugkerende c. difficile infecties, (bijwerkingen van de behandeling van) een H. pylori infectie (Sniffen et al., 2018).
(Acute) diarree
Bij acute diarree is er een snelle toename van dunne, waterige ontlasting die vaak wordt veroorzaakt door een virale infectie, zoals de buikgriep. Suppletie met S. boulardii kan het herstel na een dergelijke infectie ondersteunen, zowel bij volwassenen als bij kinderen. Zo verkort het bij kinderen de duur van diarree bij een acute infectie (Szajewska et al., 2007). In vergelijking tot andere probiotica-stammen wordt S. boulardii zelfs als meest effectieve stam gezien bij acute diarree bij kinderen (Li et al., 2021). Bij volwassenen met virale buikgriep versnelt suppletie met Saccharomyces boulardii na 3-4 dagen het herstel, maar het vermindert niet de intensiteit van de symptomen (Salazar-Parra et al., 2023).
Diarree door antibioticagebruik
Uit meerdere meta-analyses blijkt keer op keer dat suppletie met Saccharomyces boulardii effectief is voor het bestrijden van diarree die wordt veroorzaakt door antibioticagebruik (Yang et al., 2023). Doordat S. boulardii zelf geen bacterie is maar een gist, kan het zonder problemen gelijktijdig worden genomen met de antibiotica. Een infectie met de Clostridium difficile bacterie kan na een antibioticakuur zorgen voor diarree. Dit is ook een belangrijke oorzaak van een ziekenhuisverblijf bij kwetsbare patiënten. S. boulardii lijkt het risico op een C. difficile-infectie te kunnen verminderen (Tung et al., 2009; McFarland, 2015; Sniffen et al., 2018).
Reizigersdiarree
Bij meerdere klinische onderzoeken is aangetoond dat S. boulardii effectief is bij reizigersdiarree. Dit is dan ook bevestigd bij een meta-analyse van klinische onderzoeken (Alharbi et al., 2024). In vergelijking tot andere probiotica-stammen wordt S. boulardii gezien als de wetenschappelijk best onderzocht effectieve stam om hiervoor in te zetten (Sniffen et al., 2018).
H. pylori infectie
Bij een recente meta-analyse werd geconcludeerd dat het gebruik van S. boulardii naast de standaardbehandeling de eliminatie van H. pylori significant verbetert. Ook verminderde suppletie het optreden van diarree, opgeblazen buik, constipatie en misselijkheid (Li & Xie, 2025). Ook verbetert suppletie met S. boulardii het effect van een quadrupel behandeling van H. pylori infectie. Hiervoor dient tijdens de behandeling dagelijks 500 mg genomen te worden gedurende minimaal 10 dagen achter elkaar (Jiang et al., 2025).
Bijwerkingen, interacties, contra-indicaties en waarschuwingen
Bijwerkingen
Saccharomyces boulardii wordt over het algemeen goed verdragen met weinig tot geen bijwerkingen. In zeldzame gevallen kan het milde gastro-intestinale klachten veroorzaken, zoals buikkrampen, flatulentie, misselijkheid, overgeven en verminderde eetlust. In zeer zeldzame gevallen kan S. boulardii leiden tot fungemia (de aanwezigheid van schimmels in het bloed) (Natural Medicines, 2026).
Interacties met reguliere medicijnen
Antifungale middelen
Bij gelijktijdig gebruik kunnen antifungale middelen de effectiviteit van S. boulardii verminderen omdat S. boulardii een levende gistsoort is (Natural Medicines, 2026).
Bij gebruik met andere (kruiden)supplementen
Geen bekend.
Contra-indicaties
Ouderen, patiënten met veneuze katheters of maagdarmaandoeningen en immuun gecomprimeerde patiënten hebben een verhoogd risico op het oplopen van fungemia waardoor enige voorzichtigheid is geboden voor het gebruik van S. boulardii bij deze groepen. Daarnaast moeten mensen met een gist-allergie oppassen omdat S. boulardii een gist is (Natural Medicines, 2026).
LV, 6-26
