Vitamine D

Vitamine D is een vetoplosbare vitamine die een belangrijke rol speelt bij het opnemen van calcium uit de voeding. Het is essentieel voor gezonde botten, tanden en spieren en draagt bij aan een gezond immuunsysteem. Vitamine D komt in twee verschillende vormen voor, namelijk als ergocalciferol (vitamine D₂) en cholecalciferol (vitamine D₃). Cholecalciferol wordt in de huid gevormd uit 7-dehydrocholesterol onder invloed van UV-B licht. Daarnaast krijgen we vitamine D₂ en D₃ binnen via onze voeding. Vitamine D₃ zit in dierlijke voedingsproducten zoals vette vis, vlees of eieren. Vitamine D₂ zit juist in plantaardige producten zoals paddenstoelen. Uit onderzoek blijkt dat de opname van vitamine D verbeterd wanneer het samen met vetten wordt geconsumeerd (Silva & Furlanetto, 2018). De dagelijkse behoefte aan vitamine D is vastgesteld op 10 µg en voor oudere mensen boven de 70 op 20 µg. Een vitamine D-deficiëntie is gedefinieerd als een calcidiolspiegel <50 nmol/liter en een ernstige deficiëntie als <35 nmol/liter.

Een vitamine D tekort komt regelmatig voor in landen op het Noordelijk halfrond. Zo bleek uit een rapport van het RIVM dat 7-26% van de Nederlanders een vitamine D-tekort had aan het eind van de winter van 2023 (Verbakel et al., 2025). Sommige groepen hebben een verhoogd risico op een tekort aan vitamine D. Ouderen zijn een belangrijk voorbeeld daarvan. Zo bleek bij een onderzoek onder 824 ouderen in Europa dat wel 36-47% van hen een vitamine D-spiegel van minder dan 30 nmol/L had in de winter (Van der Wielen et al., 1995). Ook mensen met een donkere huidskleur en mensen die weinig buiten komen lopen een hoger risico op een tekort aan vitamine D. Ook mensen die een zonnebrandcrème gebruiken op de meeste dagen (alle dagen met een UV index ≥3) lopen een hoger risico op een tekort aan vitamine D (Tran et al., 2025).

Werkzame stoffen /Werkingsmechanisme

Zowel cholecalciferol (vitamine D3) als ergocalciferol (vitamine D2) zijn biologisch niet actief. Daarvoor moeten deze stoffen eerst in de lever worden omgezet tot 25-hydroxycholecalciferol. Deze vorm functioneert als een circulerende opslagvorm en bij een bloedonderzoek naar de vitamine D waardes wordt dan ook gekeken naar de gehaltes van deze stof. 25-hydroxycholecalciferol wordt vervolgens in de nieren omgezet tot 1,25-dihydroxycholecalciferol, ook wel calcitriol genoemd. Dit is de biologisch actieve vorm van vitamine D.

Calcitriol kan namelijk de cel binnenkomen en in de celkern binden aan de vitamine D-receptor (VDR). De VDR is gevonden in veel verschillende weefsels, waaronder darmen, botten, nieren, immuuncellen, spieren, hersenen en pancreas. Na binding van calcitriol aan de VDR worden tal van gen-transcripties geremd of geactiveerd. Hierdoor verandert de aanmaak van eiwitten die cruciaal zijn voor fysiologische processen.

De belangrijkste werking van vitamine D is die op de calcium- en fosfaathuishouding. Het verhoogt namelijk de absorptie van beiden van deze stoffen en ondersteunt de botmineralisatie. Daarbij werkt het samen met het bijschildklierhormoon (PTH). Dit mechanisme maakt vitamine D essentieel voor sterke botten en tanden. Daarnaast heeft vitamine D een effect op het immuunsysteem, bijvoorbeeld door de expressie van cytokines te beïnvloeden. Daarbij remt het de expressie van pro-inflammatoire cytokines door de NF-kB (nuclear factor kappa B) en de MAPK (mitogen-activated protein kinase) routes te remmen. Ook stimuleert vitamine D juist de expressie van ontstekingsremmende cytokines (Fenercioglu, 2024).

Figuur 1 Opname van vitamine D (vanuit voeding of aanmaak in de huid) en omzetting naar de biologisch actieve vorm.

 

Gezondheidseffecten (toepassingen, effecten en studies)

Vitamine D is een belangrijke vitamine waarvan veel verschillende gezondheidseffecten in klinische studies zijn onderzocht. Zo blijkt het niet alleen van belang voor sterke botten, maar onder andere ook voor een gezond gebit, een gezonde glucose-huishouding, een gezonde zwangerschap en een gebalanceerd immuunsysteem.

Botten
Vitamine D is essentieel voor de opname van calcium en fosfaat wat het ook een essentiële nutriënt maakt voor gezonde botten. Een (ernstig) vitamine D- tekort leidt tot rachitis, osteomalacie en een verhoogd risico op botbreuken. Suppletie met vitamine D is ook de belangrijkste behandeling voor patiënten met rachitis of osteomalacie (Dalamaga et al., 2026). Ook botbreuken en een verhoogd valrisico worden in verband gebracht met een vitamine D-tekort, met name bij ouderen. Bij een Australisch onderzoek bleek bij ongeveer 8% van de patiënten die met een gebroken heup in het ziekenhuis kwamen te liggen dit verband te houden met een tekort aan vitamine D (Neale et al., 2021). Bij meerdere meta-analyses is het verband tussen een vitamine D-tekort en een verhoogd valrisico bevestigd (Lv et al., 2017; Dao et al., 2015; Yang et al., 2021). Suppletie met vitamine D alleen lijkt dit risico maar weinig te verlagen. Wanneer het echter wordt gecombineerd met calcium neemt het risico op een heupfractuur wel af (Chakhtoura et al., 2022).

Gebit
Vitamine D is een essentiële voedingsstof voor een gezond gebit. In de jaren ’30 en ’40 van de vorige eeuw werd vitamine D al gezien als een van de belangrijkste stoffen om cariës te voorkomen. De focus kwam vervolgens te liggen op de werking van fluoride waardoor de werking en het belang van vitamine D minder aandacht kregen (Grundmann et al., 2025). Uit onderzoek blijkt echter dat een tekort aan vitamine D kan leiden tot verschillende aandoeningen van de tanden en het tandvlees, zowel bij volwassenen als bij kinderen in de groei. Zo is een tekort gelinkt aan demineralisatie van de tanden en een verhoogd risico op het ontwikkelen van cariës en een ernstig vitamine D-tekort aan periodontitis (ontstoken tandvlees) (Ziada et al., 2025).

Effecten op glucose-huishouding, insulineresistentie, prediabetes en diabetes type 2
Ook heeft vitamine D een belangrijk effect op de glucose-huishouding in ons lichaam. Zo is bij meerdere meta-analyses een lagere vitamine D-status gelinkt aan een verhoogd risico op insulineresistentie (Rafiq & Jeppesen, 2021; Lei et al., 2023). Ook is een gunstig effect van suppletie met vitamine D aangetoond. Dit kan bijvoorbeeld bij mensen met prediabetes het risico op het ontwikkelen van diabetes verlagen (Pittas et al., 2023) en de kans op het terugkrijgen van normale glucosewaardes vergroten (Zhang et al., 2020). Bij patiënten met diabetes type 2 verbetert suppletie de nuchtere glucosewaarden, de HbA1c-status, de insulineresistentie en de nuchtere insulinewaarden. Daarbij was het effect het sterkst wanneer gebruikers vooraf een vitamine D-tekort hadden, overgewicht hadden of een HbA1c-niveau hadden van 8% of hoger. Wat betreft de wijze van suppletie bleek vitamine D het meest effectief wanneer het gedurende korte tijd in hoge dosering werd gebruikt (Chen et al., 2024b). Bij kinderen en adolescenten met overgewicht of obesitas bleek een dagelijkse dosering van 4000 IE per dag of meer het beste te werken op het verminderen van ontstekingsreacties en insulineresistentie (Zhu et al., 2024).

Een belangrijke risicofactor voor het ontwikkelen van diabetes type 2 is het hebben van overgewicht of obesitas. Overgewicht en obesitas zijn ook gelinkt aan een vitamine D-tekort. Zo is volgens een meta-analyse het risico op een vitamine D-tekort in vergelijking tot mensen met een gezond gewicht 35% hoger bij obesitas en 24% hoger bij overgewicht (Pereira-Santos et al., 2015). Ook kinderen en adolescenten met overgewicht of obesitas hebben een hoger risico op een vitamine D-tekort (Fiamenghi et al., 2021).

Een gezonde zwangerschap
Vitamine D blijkt essentieel voor een gezonde zwangerschap, geboorte en start van het kind. De gezondheidsraad raadt dan ook aan om dagelijks 10 microgram vitamine D te suppleren tijdens de zwangerschap (Gezondheidsraad, 2021).

Ten eerste is vitamine D belangrijk voor de gezondheid van de zwangere vrouw. Suppletie met vitamine D tijdens de zwangerschap, en dan met name tijdens het eerste trimester, verlaagt het risico op het ontwikkelen van zwangerschapsdiabetes en pre-eclampsie. Een vitamine D-deficiëntie is ook geassocieerd met een verlaagd risico op het ontwikkelen van zwangerschapsdiabetes, maar niet (significant) met het ontwikkelen van pre-eclampsie (Kartasurya et al., 2025). Het effect van vitamine D bij zwangerschapsdiabetes uit zich in een verbetering van verschillende parameters van het glucosemetabolisme bij de zwangere vrouw (lager nuchter en postprandiaal glucoseniveau, lager insulinegehalte en minder insulineresistentie) (Luo et al., 2026).

Ook op de mentale gezondheid van de (aanstaande) moeder lijkt vitamine D invloed te hebben. Zo hebben vrouwen met een lage vitamine D-status een hoger risico op postnatale depressieve klachten. Of de lage vitamine D waardes de oorzaak zijn van deze depressieve klachten of er alleen mee samenhangen is volledig bewezen. Wel wordt gerichte vitamine D suppletie door onderzoekers aanbevolen bij lage vitamine D waardes onder zwangere vrouwen om hun mentale gezondheid te ondersteunen (Apostolidou et al., 2025).

Daarnaast is een goede vitamine D status tijdens de zwangerschap ook van belang voor het kind. Zo lijkt het een laag geboortegewicht te helpen voorkomen (You et al., 2024). Het geboortegewicht van baby’s is namelijk hoger wanneer de moeder tijdens de zwangerschap vitamine D suppleerde dan wanneer de moeder dit niet deed (Yang et al., 2025). Ook is een hogere vitamine D (25-hydroxycholecalciferol) -spiegel geassocieerd met een lager risico op vroeggeboorte (Kurmangali et al., 2024). Daarnaast is een tekort aan vitamine D bij de moeder tijdens de zwangerschap gerelateerd aan een hoger risico op het ontwikkelen van astma en autisme bij het kind (Tsenkova-Toncheva et al., 2024). Ook is een vitamine D tekort tijdens de zwangerschap gelinkt aan het vaker optreden van gaatjes in de tanden (cariës) bij het kind (Bahadoust et al., 2024).

Lactatie en jonge kinderen
Ook tijdens de eerste levensjaren is het belangrijk om zorg te dragen voor gezonde vitamine D-spiegels. Het is essentieel in deze levensfase voor de gezonde ontwikkeling van het skelet. Daarnaast zijn er relatief recente onderzoeken waarbij het in verband wordt gebracht met een gezonde ontwikkeling van het immuunsysteem en zenuwstelsel en een goede metabole regulatie (Sortino et al., 2026). Daarbij kan suppletie direct aan het kind worden gegeven, kan de moeder vitamine D suppleren wanneer ze borstvoeding geeft of kan een combinatie van beiden worden ingezet (Corsello et al., 2022).

Spierfunctie
Ook lijkt vitamine D een effect te kunnen hebben op het functioneren van de spieren. Spieren bevatten bijvoorbeeld vitamine D receptoren en een vitamine D-tekort is gelinkt aan verminderd herstel van de spieren na inspanning. Suppletie met minimaal 2000 IU vitamine D per dag gedurende minimaal 1 week vermindert schade aan de spieren en ontstekingsreacties na inspanning (Rojano-Ortega & Beraal-de la Rosa, 2023).

Migraine
Een vitamine D tekort komt veel voor bij mensen met migraine (65-88%), met name wanneer de klachten chronisch zijn (80-92%). Hogere vitamine D-spiegels zijn geassocieerd met een lagere frequentie van migraine aanvallen en minder ervaren beperkingen bij de mensen met migraine. Het nemen van vitamine D supplementen vermindert ook het aantal aanvallen van migraine bij mensen met een vitamine D tekort, maar niet bij mensen met gezonde vitamine D spiegels (Marathe et al., 2026).

Afweer en auto-immuunziektes – astma
Vitamine D lijkt een belangrijke rol te spelen bij het reguleren van ons immuunsysteem. Aan de ene kant lijkt er een verband te zijn tussen lage vitamine D-spiegels en het vaker voorkomen van infectieziektes. Suppletie lijkt ook een positief effect te hebben bij infecties. Bij jonge kinderen (tot 5 jaar) vermindert een hoge dosering vitamine D (400 IE per dag of meer) bijvoorbeeld het aantal gevallen van een verkoudheid, hoest of koorts (Carboo et al., 2024). Bij volwassenen neemt de kans op een bovenste luchtweginfectie ook licht af door suppletie met vitamine D (-3%). Wanneer er toch een infectie optreedt duren de symptomen korter (circa 6% korter) bij het gebruik vitamine D (Abioye et al., 2021).

Er lijkt ook een verband te bestaan tussen vitamine D waardes in het bloed en auto-immuunziekten. Zo hebben kinderen en adolescenten met astma vaak lagere vitamine D-spiegels en een lagere vitamine D status is bij deze groep gelinkt aan ernstigere astma-achtige klachten en hogere antilichamen (IgE) (Ladeira et al., 2026). Ook mensen met MS hebben lagere plasma vitamine D-waardes dan gezonde controles (zie Neurologische effecten) (Li et al., 2026). Ook lijkt suppletie met vitamine D een gunstig effect te hebben bij auto-immuunziektes. Uit een systematische review bleek bijvoorbeeld dat suppletie met vitamine D bij mensen met een auto-immuunziekte de ontstekingswaarden verlaagt (Jabbari et al., 2026). Gunstige effecten zijn ook gevonden bij mensen met de ziekte van Hashimoto, een auto-immuunziekte waarbij de schildklier wordt aangedaan. Bij een meta-analyse van interventiestudies bleek suppletie met vitamine D de antistoffen (TPO-antilichamen) te verlagen en tegelijkertijd het functioneren van de schildklier te verbeteren (afname van de TSH-waardes en een toename van de FT3- en FT4-waardes) (Tang et al., 2023).

Neurologische effecten: multiple sclerose, de ziekte van Alzheimer en Parkinson
Een vitamine D-tekort is in verband gebracht met meerdere (leeftijdsgebonden) aandoeningen van het zenuwstelsel, waaronder de ziekte van Alzheimer, multiple sclerose (MS) en de ziekte van Parkinson. Factoren die daaraan ten grondslag kunnen liggen zijn verhoogde ontstekingswaardes, versnelde cognitieve achteruitgang die ook aan een vitamine D-tekort zijn gelinkt (Petruszkiewicz et al., 2025).

Met name bij MS lijkt er een sterk verband te zijn met vitamine D waardes in het bloed. Zo zijn de vitamine D waardes in het bloed van MS-patiënten lager dan die van gezonde mensen. Ook nemen die niveaus verder af bij de MS-patiënten wanneer ze een terugval ervaren (Li et al., 2026). Vitamine D-suppletie vermindert mogelijk ook het risico op een terugval en het aantal terugvallen per jaar (Zhang et al., 2026), al lijkt het geen invloed te hebben op de totale achteruitgang (Li et al., 2026). Ook lijkt een vitamine D-tekort tijdens de kindertijd het risico op het ontwikkelen van MS later in het leven te verhogen (Vitturi et al., 2025).

Wat betreft cognitieve achteruitgang en de ziekte van Alzheimer is het verband nog minder duidelijk. Bij meerdere onderzoeken zijn lage vitamine D-spiegels gelinkt aan minder goede cognitie, een snellere achteruitgang van cognitie en een hoger risico op het ontwikkelen van de ziekte van Alzheimer. Daarbij kan nog niet worden bevestigd of vitamine D de oorzaak is van deze verbanden. Uit preklinisch onderzoek blijkt echter wel dat vitamine D de opbouw van amyloïde plaque reguleert, ontstekingsreacties in de hersenen vermindert, de integriteit van de bloedvaten in de hersenen helpt behouden en het functioneren van de mitochondriën ondersteunt. Klinische onderzoeken waarbij naar het effect van vitamine D suppletie werd gekeken komen vooralsnog tot tegenstrijdige conclusies (Choudhary et al., 2026).

Bij mensen met de ziekte van Parkinson zijn de vitamine D-spiegels gemiddeld lager dan bij gezonde mensen en is er vaker sprake van een vitamine D-tekort. Gebaseerd op observationeel onderzoek lijkt een gezonde vitamine D-spiegel mogelijk ook beschermend te werken voor Parkinson (Rissardo & Caprara, 2025). Daarnaast zorgt suppletie met vitamine D voor enige verbetering in motorische symptomen (Xu et al., 2025).

Depressie en slaapkwaliteit
Vitamine D-spiegels worden ook gelinkt aan de mentale gezondheid. Zo zijn lage vitamine D-spiegels gelinkt aan een hoger risico op een depressie (Musazadeh et al., 2023). Suppletie met vitamine D vermindert ook depressieve klachten, zowel bij mensen met een gediagnostiseerde depressie als mensen zonder die diagnose. Hogere doseringen lijken daarbij een sterker effect te hebben dan lagere doseringen, met een optimale dosering van 8000 IE per dag (Ghaemi et al., 2024). Bij een andere meta-analyse naar het effect van suppletie met vitamine D bij mensen met psychische klachten bleek niet alleen de score voor depressieve gevoelens (gemeten op de Beck Depression Inventory) significant te verbeteren, maar ook die voor slaap (gemeten op de Pittsburgh Sleep Quality Index) (Jamilian et al., 2019). Meta-analyses linken een vitamine D-tekort ook aan een verhoogd risico op slaapstoornissen (Gao et al., 2018) en suppletie lijkt de slaapkwaliteit te verbeteren (Mirzaei-Azandaryani et al., 2022).

Hart- en vaatziekte
Ook de rol van vitamine D bij hart- en vaatziekten wordt onderzocht. Daarbij lijken er nog wat tegenstrijdigheden in de resultaten. Zo blijkt uit een meta-analyse van interventiestudies dat suppletie met vitamine D het aantal patiënten met en het aantal sterfgevallen door hart- en vaatziektes niet vermindert (Ruiz-Garcia et al., 2023). Toch zijn er ook onderzoeken waaruit wel degelijk een positief effect van vitamine D blijkt. Zo kan afgestemde suppletie met vitamine D bij mensen met een hartziekte het risico op een nieuw hartinfarct met meer dan de helft verminderen. Bij dit onderzoek werd de dosering aangepast om een vitamine D-spiegel tussen de 40 en 80 ng/ml (100-200 nmol/L) te bereiken en behouden (American Heart Association, 2025). Ook lijkt suppletie met vitamine D te kunnen bijdragen aan het verhogen van het HDL-cholesterol (Wang et al., 2026) en het verlagen van de bloeddruk (Meng et al., 2023). Daarnaast blijkt een vitamine D-status van minder dan 60 nmol/L bij mensen met diabetes type 2 of prediabetes wel verband te houden met meer sterfgevallen door hart- en vaatziektes (Jayedi et al., 2023).

Droge ogen
Vitamine D-status houdt ook verband met droge ogen. Zo is bij meerdere onderzoeken aangetoond dat mensen met droge ogen een lagere serum vitamine D spiegel hebben (Askari et al., 2020). Ook is onderzocht dat suppletie van waarde kan zijn bij droge ogen. Zo verbeterde bij een klinisch onderzoek suppletie met vitamine D gedurende 8 weken bij 100 mensen met droge ogen en een vitamine D-tekort (< 20 ng/ml) de traanproductie en samenstelling (Najjaran et al., 2023). Bij een systematische review van klinisch onderzoek hiernaar concludeerden de onderzoekers dat vitamine D suppletie meerdere parameters van het droge ogen syndroom verlicht. Zo verbetert het de traanproductie en de stabiliteit van het traanfilm. Tegelijkertijd vermindert het toegenomen doorbloeding van de oogleden en de zogenaamde ocular surface disease index (OSDI) (Chen et al., 2024a).

Bijwerkingen, interacties, contra-indicaties en waarschuwingen

Bijwerkingen
Over het algemeen wordt (orale) suppletie met vitamine D goed verdragen. Overdosering kan lijden tot een te hoog calciumgehalte in het bloed (hypercalciëmie). Het kan gepaard gaan met symptomen zoals vermoeidheid, hoofdpijn en maagdarmklachten (Natural Medicines, 2026).

Interacties met reguliere medicijnen
Vitamine D stimuleert mogelijk het CYP3A4 enzym waardoor medicijnen die substraten van dit enzym zijn sneller worden omgezet in een inactieve vorm. Daarnaast kan vitamine D interacteren met de volgende geneesmiddelen (Natural medicines, 2026):

• Atorvastatine: Mogelijk vermindert vitamine D de opname van atorvastatine (een CYP3A4 substraat). Aanwijzingen hiervoor zijn gevonden bij een kleinschalig klinisch onderzoek waarbij vitamine D suppletie de spiegels van dit medicijn tot wel 55% verminderde.
• Calcipotriene: Dit is een vitamine D-vorm die topicaal wordt ingezet bij psoriasis. Gelijktijdig gebruik verhoogt het risico op hypercalciëmie.
• Digoxine: In theorie kan een hoge dosering vitamine D het risico op een hartritmestoornis bij het gebruik van digoxine verhogen. Wees daarom voorzichtig bij gelijktijdig gebruik.
• Diltiazem en verapamil: Een hoge dosering vitamine D kan de werkzaamheid van verapamil bij hartritmestoornissen verminderen. In theorie kan dit effect ook optreden bij het gebruik van diltiazem. Wees daarom voorzichtig bij gelijktijdig gebruik.
• Thiazide diuretica: Deze diuretica verminderen de uitscheiding van calcium door de nieren. Hierdoor is er een verhoogd risico op hypercalciëmie bij gelijktijdig gebruik van vitamine D supplementen.

Daarnaast zijn er een aantal medicijnen die het risico op een tekort op vitamine D kunnen verhogen. Een overzicht daarvan staat in tabel 1.

Tabel 1 – Overzicht van de verschillende soorten medicatie die het risico op een tekort aan vitamine D verhogen (Natural medicines, 2026).
Medicatiegroep	Medicatie	Mechanisme van vitamine D-tekort
Anti-epileptica	Carbamazepine Fenobarbital Fenytoïne	Verhogen het metabolisme van vitamine D in de lever tot inactieve stoffen waardoor vitamine D-spiegels dalen bij langdurig gebruik (≥6 maanden).
Cholesterolverlagende medicatie	Cholestyramine Colestipol	Verminderen de opname van vet-oplosbare vitamines zoals vitamine D.
Antiretrovirale medicatie	Efavirenz	Kan de vitamine D-spiegel verlagen tijdens de eerste 6 maanden.
Afvalmedicatie	Orlistat	Vermindert de opname van vet-oplosbare vitamines zoals vitamine D.
Antibiotica	Rifampicine	Verhoogt het metabolisme van 25-hydroxy-vitamine D in de lever waardoor de plasma waardes kunnen dalen en er een tekort kan ontstaan.
	Laxeermiddelen	Kunnen de opname van vitamine D verminderen en daardoor tot een tekort lijden.

Bij gebruik met andere (kruiden)supplementen:

• Calcium
  Vitamine D suppletie verbetert de opname van calcium in de dunne darm.
• Magnesium
  Theoretisch verbetert vitamine D ook de opname van calcium door het stimuleren van het transporteiwit dat verantwoordelijk is voor de opname van magnesium in de darmwand (Natural Medicines, 2026).
• Vitamine K
  Vitamine D verbeterd de opname van calcium in het bloed. Vitamine K is echter nodig voor een goede werking van osteocalcine en matrix Gla-protein (MGP). Deze eiwitten cheleren calcium en transporteren het vanuit het bloed naar de botten. Voor een optimale botgezondheid is een goede vitamine K2-status dus ook van belang (Aaseth et al., 2024).

Contra-indicaties
Bij een aantal aandoeningen:

• Atherosclerose
  Hoge doseringen vitamine D kunnen hypercalciëmie veroorzaken wat kan bijdragen aan atherosclerose. Wees daarom voorzichtig met vitamine D suppletie bij deze aandoening.
• Hypercalciëmie
  Vitamine D supplementen kunnen hypercalciëmie veroorzaken en verergeren.
• Hyperparathyreoïdie
  Suppletie met vitamine D kan hypercalciëmie veroorzaken bij mensen met deze aandoening.
• Nierfalen
  De vitamine D suppletie kan het risico op atherosclerose mogelijk verhogen bij mensen met nierfalen. Het is daarom belangrijk de calcium-spiegel te goed in de gaten te blijven houden bij deze mensen.
• Lymfoom
  Bij sommige vormen van lymfoom wordt vitamine D sneller omgezet tot calcitriol waardoor er een verhoogd risico is op hypercalciëmie, nierstenen en gecalsificeerde weefsels.
• Sarcoïdose
  De omzetting van vitamine D naar calcitriol verloopt sneller bij deze mensen waardoor er een verhoogd risico is op hypercalciëmie, nierstenen en gecalsifieerde weefsels.
• Tuberculose
  De omzetting van vitamine D naar calcitriol verloopt sneller bij deze mensen waardoor er een verhoogd risico is op hypercalciëmie, nierstenen en gecalsifieerde weefsels.

Bronnen

• Aaseth, J. O., Finnes, T. E., Askim, M., & Alexander, J. (2024). The Importance of Vitamin K and the Combination of Vitamins K and D for Calcium Metabolism and Bone Health: A Review. Nutrients, 16(15), 2420. https://doi.org/10.3390/nu16152420
• Abioye, A. I., Bromage, S., & Fawzi, W. (2021). Effect of micronutrient supplements on influenza and other respiratory tract infections among adults: a systematic review and meta-analysis. BMJ global health, 6(1), e003176. https://doi.org/10.1136/bmjgh-2020-003176
• American Heart Association (2025). Heart attack risk halved in adults with heart disease taking tailored vitamin D doses. Scientific Sessions 2025, geraadpleegd op 29 april 2026 via https://newsroom.heart.org/news/heart-attack-risk-halved-in-adults-with-heart-disease-taking-tailored-vitamin-d-doses
• Apostolidou, I., Baloukas, M., & Tsamesidis, I. (2025). Relationship Between Vitamin D Deficiency and Postpartum Depression. Journal of personalized medicine, 15(7), 290. https://doi.org/10.3390/jpm15070290
• Askari, G., Rafie, N., Miraghajani, M., Heidari, Z., & Arab, A. (2020). Association between vitamin D and dry eye disease: A systematic review and meta-analysis of observational studies. Contact lens & anterior eye : the journal of the British Contact Lens Association, 43(5), 418–425. https://doi.org/10.1016/j.clae.2020.03.001
• Bahardoust, M., Salari, S., Ghotbi, N., Rahimpour, E., Haghmoradi, M., Alipour, H., & Soleimani, M. (2024). Association between prenatal vitamin D deficiency with dental caries in infants and children: a systematic review and meta-analysis. BMC pregnancy and childbirth, 24(1), 256. https://doi.org/10.1186/s12884-024-06477-0
• Carboo, J. A., Dolman-Macleod, R. C., Malan, L., & Lombard, M. J. (2024). High-dose oral vitamin D supplementation for prevention of infections in children aged 0 to 59 months: a systematic review and meta-analysis. Nutrition reviews, 82(5), 579–599. https://doi.org/10.1093/nutrit/nuad082
• Chakhtoura, M., Bacha, D. S., Gharios, C., Ajjour, S., Assaad, M., Jabbour, Y., Kahale, F., Bassatne, A., Antoun, S., Akl, E. A., Bouillon, R., Lips, P., Ebeling, P. R., & El-Hajj Fuleihan, G. (2022). Vitamin D Supplementation and Fractures in Adults: A Systematic Umbrella Review of Meta-Analyses of Controlled Trials. The Journal of clinical endocrinology and metabolism, 107(3), 882–898. https://doi.org/10.1210/clinem/dgab742
• Chen, Z., Zhang, C., Jiang, J., Ouyang, J., Zhang, D., Chen, T., Chu, Y., & Hu, K. (2024a). The efficacy of vitamin D supplementation in dry eye disease: A systematic review and meta-analysis. Contact lens & anterior eye : the journal of the British Contact Lens Association, 47(5), 102169. https://doi.org/10.1016/j.clae.2024.102169
• Chen, W., Liu, L., & Hu, F. (2024b). Efficacy of vitamin D supplementation on glycaemic control in type 2 diabetes: An updated systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Diabetes, obesity & metabolism, 26(12), 5713–5726. https://doi.org/10.1111/dom.15941
• Choudhary, N., Zahid, M., Ahmad, M., Shaukat, M., Tariq, M., Rajeshwara, S., Usman, S., Wajid, T., & Awosika, A. (2026). Neurobiological mechanisms linking vitamin d signaling to cognitive decline and neurodegeneration: Untangling epidemiology, pathophysiology, and evidence. World journal of experimental medicine, 16(1), 118761. https://doi.org/10.5493/wjem.v16.i1.118761
• Corsello, A., Milani, G. P., Giannì, M. L., Dipasquale, V., Romano, C., & Agostoni, C. (2022). Different Vitamin D Supplementation Strategies in the First Years of Life: A Systematic Review. Healthcare (Basel, Switzerland), 10(6), 1023. https://doi.org/10.3390/healthcare10061023
• Dalamaga, M., Emfietzoglou, R., Petropoulou, D., Kypraiou, M., Kounatidis, D. C., Vallianou, N. G., Karras, S., Magkos, F., & Karampela, I. (2026). Vitamin D and Health Outcomes: State-of-the-Art Review of Triangulated Evidence and Ongoing Controversies. Current nutrition reports, 15(1), 26. https://doi.org/10.1007/s13668-026-00748-2
• Dao, D., Sodhi, S., Tabasinejad, R., Peterson, D., Ayeni, O. R., Bhandari, M., & Farrokhyar, F. (2015). Serum 25-Hydroxyvitamin D Levels and Stress Fractures in Military Personnel: A Systematic Review and Meta-analysis. The American journal of sports medicine, 43(8), 2064–2072. https://doi.org/10.1177/0363546514555971
• Fenercioglu, A. K. (2024). The Anti-Inflammatory Roles of Vitamin D for Improving Human Health. Current Issues in Molecular Biology, 46(12), 13514-13525. https://doi.org/10.3390/cimb46120807
• Fiamenghi, V. I., & Mello, E. D. (2021). Vitamin D deficiency in children and adolescents with obesity: a meta-analysis. Jornal de pediatria, 97(3), 273–279. https://doi.org/10.1016/j.jped.2020.08.006
• Gao, Q., Kou, T., Zhuang, B., Ren, Y., Dong, X., & Wang, Q. (2018). The Association between Vitamin D Deficiency and Sleep Disorders: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 10(10), 1395. https://doi.org/10.3390/nu10101395
• Gezondheidsraad (2021) Voedingsaanbevelingen voor zwangere vrouwen. https://www.gezondheidsraad.nl/documenten/2021/06/22/voedingsaanbevelingen-voor-zwangere-vrouwen
• Ghaemi, S., Zeraattalab-Motlagh, S., Jayedi, A., & Shab-Bidar, S. (2024). The effect of vitamin D supplementation on depression: a systematic review and dose-response meta-analysis of randomized controlled trials. Psychological medicine, 54(15), 3999–4008. https://doi.org/10.1017/S0033291724001697
• Grundmann, J., Hertel, S., Hannig, C., & Woelber, J. P. (2025). Vitamin D – a forgotten preventive agent against caries? A narrative review. Clinical oral investigations, 29(12), 595. https://doi.org/10.1007/s00784-025-06605-w
• Jabbari, A., Esmaeili Gouvarchin Ghaleh, H., Alimohammadi, M., Khoshnazar, S. M., Eslami Mahmoudabadi, M., Heidari, A., & Hushmandi, K. (2026). Effect of vitamin D3 supplementation on systemic inflammation and disease-specific markers in patients with autoimmune diseases: a comprehensive meta-analysis of randomized controlled trials. Inflammopharmacology, 34(5), 2819–2842. https://doi.org/10.1007/s10787-026-02212-7
• Jamilian, H., Amirani, E., Milajerdi, A., Kolahdooz, F., Mirzaei, H., Zaroudi, M., Ghaderi, A., & Asemi, Z. (2019). The effects of vitamin D supplementation on mental health, and biomarkers of inflammation and oxidative stress in patients with psychiatric disorders: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Progress in neuro-psychopharmacology & biological psychiatry, 94, 109651. https://doi.org/10.1016/j.pnpbp.2019.109651
• Jayedi, A., Daneshvar, M., Jibril, A. T., Sluyter, J. D., Waterhouse, M., Romero, B. D., Neale, R. E., Manson, J. E., & Shab-Bidar, S. (2023). Serum 25(OH)D Concentration, Vitamin D Supplementation, and Risk of Cardiovascular Disease and Mortality in Patients with Type 2 Diabetes or Prediabetes: a Systematic Review and Dose-Response Meta-Analysis. The American journal of clinical nutrition, 118(3), 697–707. https://doi.org/10.1016/j.ajcnut.2023.07.012
• Kartasurya, M. I., Stacey, T., Lisnawati, N., & Sulistianingsih, A. R. (2025). A systematic review and meta analysis on the effect of vitamin D in preeclampsia and gestational diabetes mellitus in pregnancy. AIMS public health, 12(4), 1223–1239. https://doi.org/10.3934/publichealth.2025062
• Kurmangali, Z., Abdykalykova, B., Kurmangali, A., Zhantagulov, D., & Terzic, M. (2024). The Influence of Vitamin D on Pregnancy and Outcomes: Current Knowledge and Future Perspectives. Gynecologic and obstetric investigation, 89(4), 261–266. https://doi.org/10.1159/000538085
• Ladeira, J. M., Zacas, O., Ferreira, A. M., Stegun, P. C. G., Grotta, M. B., & Toro, A. A. D. C. (2026). The Role of Vitamin D in Severity and Control of Asthma in Children and Adolescents: A Systematic Review and Meta-Analysis. Pediatric pulmonology, 61(3), e71541. https://doi.org/10.1002/ppul.71541
• Lei, X., Zhou, Q., Wang, Y., Fu, S., Li, Z., & Chen, Q. (2023). Serum and supplemental vitamin D levels and insulin resistance in T2DM populations: a meta-analysis and systematic review. Scientific reports, 13(1), 12343. https://doi.org/10.1038/s41598-023-39469-9
• Li, Y., Xu, Y., Pei, X., Liu, Z., Gao, D., Ma, L., Wang, Y., Fang, Y., & Cai, Y. (2026). Vitamin D status, supplementation, and multiple sclerosis: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in immunology, 17, 1775270. https://doi.org/10.3389/fimmu.2026.1775270
• Liu, D., Meng, X., Tian, Q., Cao, W., Fan, X., Wu, L., Song, M., Meng, Q., Wang, W., & Wang, Y. (2022). Vitamin D and Multiple Health Outcomes: An Umbrella Review of Observational Studies, Randomized Controlled Trials, and Mendelian Randomization Studies. Advances in nutrition (Bethesda, Md.), 13(4), 1044–1062. https://doi.org/10.1093/advances/nmab142
• Luo, R., Wang, H., & Cao, Y. (2026). Effects of vitamin D supplementation on glucose metabolism and pregnancy outcomes in GDM: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in medicine, 13, 1743776. https://doi.org/10.3389/fmed.2026.1743776
• Lv, Q. B., Gao, X., Liu, X., Shao, Z. X., Xu, Q. H., Tang, L., Chi, Y. L., & Wu, A. M. (2017). The serum 25-hydroxyvitamin D levels and hip fracture risk: a meta-analysis of prospective cohort studies. Oncotarget, 8(24), 39849–39858. https://doi.org/10.18632/oncotarget.16337
• Marathe, A., Vaghasiya, S., Shah, A., & Desai, S. (2026). Vitamin D Deficiency and Supplementation in Migraine: A Scoping Review of Clinical Efficacy, Evidence Gaps, and Research Priorities. Annals of Indian Academy of Neurology, 29(1), 10–18. https://doi.org/10.4103/aian.aian_417_25
• Meng, R., Radkhah, N., Ghalichi, F., Hamedi-Kalajahi, F., Musazadeh, V., Saleh, S. A. K., Adly, H. M., Albadawi, M. I., Jamilian, P., Zarezadeh, M., Ostadrahimi, A., & Li, J. (2023). The Impact of Vitamin D Supplementation on Improving Blood Pressure: Evidence Obtained From an Umbrella Meta-analysis. Clinical therapeutics, 45(10), e208–e216. https://doi.org/10.1016/j.clinthera.2023.07.020
• Mirzaei-Azandaryani, Z., Abdolalipour, S., & Mirghafourvand, M. (2022). The effect of vitamin D on sleep quality: A systematic review and meta-analysis. Nutrition and health, 28(4), 515–526. https://doi.org/10.1177/02601060221082367
• Musazadeh, V., Keramati, M., Ghalichi, F., Kavyani, Z., Ghoreishi, Z., Alras, K. A., Albadawi, N., Salem, A., Albadawi, M. I., Salem, R., Abu-Zaid, A., Zarezadeh, M., & Mekary, R. A. (2023). Vitamin D protects against depression: Evidence from an umbrella meta-analysis on interventional and observational meta-analyses. Pharmacological research, 187, 106605. https://doi.org/10.1016/j.phrs.2022.106605
• Najjaran, M., Zarei-Ghanavati, S., Arjmand Askari, E., Eslampoor, A., & Ziaei, M. (2023). Effect of oral vitamin D supplementation on dry eye disease patients with vitamin D deficiency. Clinical & experimental optometry, 106(3), 257–262. https://doi.org/10.1080/08164622.2022.2033601
• Natural Medicines (2026) Monograph Vitamin D, Natural medicines, geraadpleegt op 13 april 2026 van: https://naturalmedicines.therapeuticresearch.com/Data/ProMonographs/Vitamin-D
• Neale, R. E., Wilson, L. F., Black, L. J., Waterhouse, M., Lucas, R. M., & Gordon, L. G. (2021). Hospitalisations for falls and hip fractures attributable to vitamin D deficiency in older Australians. The British journal of nutrition, 126(11), 1682–1686. https://doi.org/10.1017/S0007114521000416
• Pereira-Santos, M., Costa, P. R., Assis, A. M., Santos, C. A., & Santos, D. B. (2015). Obesity and vitamin D deficiency: a systematic review and meta-analysis. Obesity reviews : an official journal of the International Association for the Study of Obesity, 16(4), 341–349. https://doi.org/10.1111/obr.12239
• Pietruszkiewicz, J., Mrozek, K., Zwierz, M., Wińska, A., Suprunowicz, M., Oracz, A. J., & Waszkiewicz, N. (2025). The Neuroprotective Potential of Vitamin D₃. Nutrients, 17(20), 3202. https://doi.org/10.3390/nu17203202
• Pittas, A. G., Kawahara, T., Jorde, R., Dawson-Hughes, B., Vickery, E. M., Angellotti, E., Nelson, J., Trikalinos, T. A., & Balk, E. M. (2023). Vitamin D and Risk for Type 2 Diabetes in People With Prediabetes : A Systematic Review and Meta-analysis of Individual Participant Data From 3 Randomized Clinical Trials. Annals of internal medicine, 176(3), 355–363. https://doi.org/10.7326/M22-3018
• Rafiq, S., & Jeppesen, P. B. (2021). Insulin Resistance Is Inversely Associated with the Status of Vitamin D in Both Diabetic and Non-Diabetic Populations. Nutrients, 13(6), 1742. https://doi.org/10.3390/nu13061742
• Rissardo, J. P., & Caprara, A. L. F. (2025). The Role of Vitamin D in Parkinson’s Disease: Evidence from Serum Concentrations, Supplementation, and VDR Gene Polymorphisms. NeuroSci, 6(4), 130. https://doi.org/10.3390/neurosci6040130
• Rojano-Ortega, D., & Berral-de la Rosa, F. J. (2023). Effects of vitamin D supplementation on muscle function and recovery after exercise-induced muscle damage: A systematic review. Journal of human nutrition and dietetics : the official journal of the British Dietetic Association, 36(3), 1068–1078. https://doi.org/10.1111/jhn.13084
• Ruiz-García, A., Pallarés-Carratalá, V., Turégano-Yedro, M., Torres, F., Sapena, V., Martin-Gorgojo, A., & Martin-Moreno, J. M. (2023). Vitamin D Supplementation and Its Impact on Mortality and Cardiovascular Outcomes: Systematic Review and Meta-Analysis of 80 Randomized Clinical Trials. Nutrients, 15(8), 1810. https://doi.org/10.3390/nu15081810
• Silva, M. C., & Furlanetto, T. W. (2018). Intestinal absorption of vitamin D: a systematic review. Nutrition reviews, 76(1), 60–76. https://doi.org/10.1093/nutrit/nux034
• Sortino, C., Carta, M., Bonacasa, C., Candela, E., Notarbartolo, V., Sollena, L. M., & Giuffrè, M. (2026). Vitamin D: Nutritional Programming During the First 1000 Days of Life. Nutrients, 18(7), 1096. https://doi.org/10.3390/nu18071096
• Tang, J., Shan, S., Li, F., & Yun, P. (2023). Effects of vitamin D supplementation on autoantibodies and thyroid function in patients with Hashimoto’s thyroiditis: A systematic review and meta-analysis. Medicine, 102(52), e36759. https://doi.org/10.1097/MD.0000000000036759
• Tran, V., Duarte Romero, B. L., Andersen, H., Clarke, M., Collins, L. G., Dawson, T., Hartel, G., Lefevre, J. G., Lucas, R. M., McLeod, D. S. A., Milne, R. L., Sinclair, C., Whiteman, D. C., Waterhouse, M., & Neale, R. E. (2025). Effect of daily sunscreen application on vitamin D: findings from the open-label randomized controlled Sun-D Trial. The British journal of dermatology, 193(6), 1128–1137. https://doi.org/10.1093/bjd/ljaf310
• Tsenkova-Toncheva, L., Hristova-Atanasova, E., Iskrov, G., & Stefanov, R. (2024). Prenatal Vitamin D Deficiency and Maternal and Fetal Health Outcomes. Cureus, 16(9), e69508. https://doi.org/10.7759/cureus.69508
• Van der Wielen, R. P., Löwik, M. R., van den Berg, H., de Groot, L. C., Haller, J., Moreiras, O., & van Staveren, W. A. (1995). Serum vitamin D concentrations among elderly people in Europe. Lancet (London, England), 346(8969), 207–210. https://doi.org/10.1016/s0140-6736(95)91266-5
• Verbakel, M. R., Verkaik-Kloosterman, J., Dinnissen, C. S., Koopman, N., Ocké, M. C., & de Jong, M. H. (2025). Vitamin D status of adults in the North of the Netherlands: cross-sectional results from the Lifelines cohort study. European journal of clinical nutrition, 79(11), 1114–1120. https://doi.org/10.1038/s41430-025-01667-1
• Vitturi, B. K., Cellerino, M., Boccia, D., Leray, E., Correale, J., Dobson, R., van der Mei, I., Fujihara, K., & Inglese, M. (2025). Childhood and Adolescent Environmental Risk Factors for Multiple Sclerosis: A Systematic Review With Meta-Analysis. European journal of neurology, 32(11), e70398. https://doi.org/10.1111/ene.70398
• Wang, Q., Huang, H., Jin, W., Wang, S., & Tu, X. (2026). Effect of vitamin D supplementation on blood lipids in patients with metabolic syndrome: a meta-analysis. PeerJ, 14, e21086. https://doi.org/10.7717/peerj.21086
• Xu, J., Li, J., Sun, Y. J., Quan, W., Qin, Y. D., Song, J., & Chen, J. J. (2025). Effect of vitamin D supplementation on motor symptoms in Parkinson’s disease: a meta-analysis of randomized controlled trials. Frontiers in nutrition, 12, 1500875. https://doi.org/10.3389/fnut.2025.1500875
• Yang, W. C., Chitale, R., O’Callaghan, K. M., Sudfeld, C. R., & Smith, E. R. (2025). The Effects of Vitamin D Supplementation During Pregnancy on Maternal, Neonatal, and Infant Health: A Systematic Review and Meta-analysis. Nutrition reviews, 83(3), e892–e903. https://doi.org/10.1093/nutrit/nuae065
• Yang, G., Lee, W. Y. W., Hung, A. L. H., Tang, M. F., Li, X., Kong, A. P. S., Leung, T. F., Yung, P. S. H., To, K. K. W., Cheng, J. C. Y., & Lam, T. P. (2021). Association of serum 25(OH)Vit-D levels with risk of pediatric fractures: a systematic review and meta-analysis. Osteoporosis international : a journal established as result of cooperation between the European Foundation for Osteoporosis and the National Osteoporosis Foundation of the USA, 32(7), 1287–1300. https://doi.org/10.1007/s00198-020-05814-1
• You, Z., Mei, H., Zhang, Y., Song, D., Zhang, Y., & Liu, C. (2024). The effect of vitamin D deficiency during pregnancy on adverse birth outcomes in neonates: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in pediatrics, 12, 1399615. https://doi.org/10.3389/fped.2024.1399615
• Zhang, Y., Yu, S., Zu, Y., Lv, J., Chen, J., & Feng, X. (2026). Vitamin D deficiency and multiple sclerosis relapse: a meta-analysis. Frontiers in neurology, 16, 1727615. https://doi.org/10.3389/fneur.2025.1727615
• Zhang, Y., Tan, H., Tang, J., Li, J., Chong, W., Hai, Y., Feng, Y., Lunsford, L. D., Xu, P., Jia, D., & Fang, F. (2020). Effects of Vitamin D Supplementation on Prevention of Type 2 Diabetes in Patients With Prediabetes: A Systematic Review and Meta-analysis. Diabetes care, 43(7), 1650–1658. https://doi.org/10.2337/dc19-1708
• Zhu, L., Li, S., Zhong, L., Xu, S., & Zhu, H. (2024). Optimal vitamin D supplement dosage for improving insulin resistance in children and adolescents with overweight/obesity: a systematic review and network meta-analysis. European journal of nutrition, 63(3), 763–775. https://doi.org/10.1007/s00394-023-03301-x
• Ziada, S., Wishahe, A., Mabrouk, N., & Sahtout, S. (2025). Vitamin D deficiency and oral health: a systematic review of literature. BMC oral health, 25(1), 468. https://doi.org/10.1186/s12903-025-05883-w

(LV, juni 2026)

< Terug