Nutriënten voor de hersenen

Kruiden

Ashwagandha
Ashwagandha, of Withania somnifera, wordt al duizenden jaren gebruikt binnen de Ayurveda. Het is een adaptogeen die het lichaam helpt om zich aan te passen aan stressvolle omstandigheden. De belangrijkste werkzame bestanddelen van ashwagandha zijn steroïde alkaloïden en withanolides, een groep steroïde lactonen die voornamelijk in een aantal planten van de nachtschadefamilie voorkomen. De farmacologische activiteit van ashwagandha wordt voor een belangrijk deel toegeschreven aan de withanolides A en D en withaferin A.

Uit meerdere onderzoeken komt naar voren dat ashwagandha een gunstige invloed heeft op angsten en stress. In een Indiaas onderzoek kregen 61 volwassenen (gemiddelde leeftijd 27,7 jaar) met een geschiedenis van chronische stress tweemaal daags 300 mg ashwagandha wortelextract of een placebo. Voorafgaand aan de interventie werden de serumcortisol-waarden, een stressmarker, gemeten en de mate van stress middels een vragenlijst in kaart gebracht. Na 60 dagen waren de serumcortisolwaarden in de behandelgroep 27,9% lager dan aan het begin van het onderzoek (placebogroep: -7,9%). De scores van zelf ervaren stress op de PSS (Perceived Stress Scale) waren na 60 dagen met 44% gedaald in de groep die ashwagandha had gekregen (placebogroep: -5,5%). Ook de gegevens uit de DASS (Depression Anxiety Stress Scales)-vragenlijst lieten opmerkelijke resultaten zien: de depressie-score was 77% lager, de angstscore 75,6% lager en de stress-score 64,2% lager. In de placebogroep daarentegen was sprake van een slechts zeer bescheiden daling of zelfs een stijging van de scores. Volgens de onderzoekers verbetert ashwagandha de stressbestendigheid en daarmee de subjectieve kwaliteit van leven.

Aan een Canadees onderzoek namen 64 volwassenen (gemiddelde leeftijd 51 jaar) deel die langer dan zes weken last hadden van matige tot ernstige angstklachten. De ene helft kreeg standaard psychotherapie, ontspanningstechnieken in de vorm van ademhalingsoefeningen en een placebo. De andere helft kreeg voedingsadviezen, dezelfde ademhalingsoefeningen, een multi-preparaat voor 50-plussers en tweemaal daags 300 mg ashwagandha extract, gestandaardiseerd op 1,5% withanolides. Aan de hand van diverse vragenlijsten, waaronder de Beck Anxiety Inventory (BAI), werden de resultaten gemeten. In beide groepen was de BAI-score gedaald, maar significant meer in de suppletiegroep dan in de psychotherapie-groep (-56,5% versus -30,5%). Ook werden in de suppletiegroep omvangrijkere verbeteringen gezien wat betreft mentale gezondheid, sociaal functioneren, concentratie, vermoeidheid, vitaliteit en kwaliteit van leven.
In een review uit 2014 zijn vijf studies met in totaal 400 deelnemers bekeken. De toegepaste doseringen bedroegen 125 mg tot 12 g per dag en de behandelduur varieerde van 60 dagen tot 12 weken. Alle studies lieten een (meestal significant) positief effect van ashwagandha op stress en angstgevoelens zien.

Van een aantal withanolide glycosiden, met name withanoside IV en withanoside VI, is vastgesteld dat ze neurogenese (de vorming van nieuwe zenuwcellen) bevorderen. In een onderzoek met muizen is gebleken dat een combinatie van withanolide A, withanoside IV en withanoside VI schade aan zenuwcellen (pre- en postsynaptische membranen, axonen en dendrieten) in de hersenen, veroorzaakt door bèta-amyloïd, kan herstellen. Bèta-amyloïd is een eiwitfragment van APP (Amyloid Precursor Protein; speelt een belangrijke rol bij de groei en reparatie van zenuwcellen), dat zich voornamelijk in de uiteinden (synapsen) van zenuwen bevindt. Bij een onjuiste afbraak van bèta-amyloïd ontstaan onoplosbare complexen, de amyloïde plaques, die schade toebrengen aan zenuwen en als een oorzaak van de ziekte van Alzheimer worden gezien.

Wetenschappers van de universiteit van Toyama (Japan) hebben in een review de effecten van ashwagandha op neurodegeneratieve aandoeningen, en dan met name Alzheimer en ruggengraatletsel, beschreven. Bij muizen met Alzheimer blijken met name withanoside IV en zijn metaboliet sominone effectief in het herstel van zenuwcellen. Suppletie met ashwagandha extract gedurende 30 dagen bij muizen met Alzheimer verbeterde het motorisch geheugen en zorgde voor een verlaging van de bèta-amyloïdwaarden in de hersenschors en hippocampus en een verhoging in plasma.
Bij ruggenmergletsel wordt het herstel van axonen verstoord door remmende proteoglycanen. Withanoside IV blijkt bij muizen de groei van axonen in het aangedane deel van de ruggengraat te kunnen stimuleren en de motorische functies van de achterpoten te kunnen herstellen.

Brahmi
Brahmi (Bacopa monnieri) is een plant waarvan zowel de bladeren als de stengel al eeuwenlang worden gebruikt binnen de Ayurveda voor neurologische aandoeningen die te maken hebben met intellectuele capaciteiten en het geheugen. De belangrijkste actieve stoffen zijn de bacosides, welke gemakkelijk de bloed-hersenbarrière kunnen passeren en een ontstekingsremmend en anti-oxidatief effect hebben.

Bij gezonde volwassenen heeft suppletie met brahmi positieve effecten op het cognitief functioneren en de stemming (afname van depressieve en angstige gevoelens). Daarnaast is er interesse voor de inzet van brahmi bij patienten met de ziekte van Alzheimer. Bij deze groep bleek suppletie (tweemaal 300 mg per dag) gedurende 6 maanden hun oriëntatie, aandacht en begrip, evenals hun capaciteit om te lezen en schrijven te verbeteren.

Ginkgo biloba
Ginkgo biloba L. is een van de oudste boomsoorten op aarde en tevens een van de meest onderzochte kruiden als het aankomt op het functioneren van de hersenen. Het vermindert ontstekingswaarden, verbetert de connectiviteit en neuroplasticiteit van neuronen en kan de ophoping van amyloïde-β verminderen. Deze ophopingen worden ook wel plaques genoemd en belemmeren de communicatie tussen neuronen. Amyloïde plaques spelen een rol bij het ontstaan van Alzheimer.

Het is dan ook geen verrassing dat Ginkgo biloba ook het cognitief functioneren ten goede kan komen. Zo kan 240 mg per dag van een gestandaardiseerd Ginkgo biloba extract (EGb761) de cognitieve achteruitgang en het functioneren van mensen met geheugenproblemen of dementie vertragen of zelfs stabiliseren.

Daarnaast kan het dopamine- en acetylcholinegehaltes verhogen bij ratten. Ook kan Ginkgo biloba de doorlaatbaarheid van de bloed-hersenbarrière verhogen waardoor andere stoffen zoals ginsenosiden beter opgenomen kunnen worden.

Griffonia simplicifolia
Slaapmutsjeskruid, of Griffonia simplicifolia D.C. (Baill.), is een Afrikaanse klimstruik waarvan de zaden uitzonderlijk hoge gehaltes bevatten van 5-HTP (5-hydroxytryptofaan). 5-HTP is een voorloper van de neurotransmitter serotonine en wordt vaak ingezet bij de behandeling van depressie. Serotonine speelt onder andere een rol bij het functioneren van het geheugen, slaap, stemming en emotie. Een tekort aan deze neurotransmitter kan leiden tot depressieve gevoelens, slapeloosheid, onrust en paniek, obsessief gedrag en eetgedrag. Uit klinisch onderzoek blijkt dat suppletie met 5-HTP niet alleen depressieve gevoelens kan verlichten, maar ook het cognitief functioneren (bij ouderen) en de slaapkwaliteit verbeteren.

Groene thee
De gezondheidseffecten van groene thee (Camellia Sinensis (L.).O. Kuntze, zijn veel onderzocht. Zo is ontdekt dat het ontstekingsremmende en neuroprotectieve effecten heeft in het lichaam. Polyfenolen uit groene thee, catechines genaamd, lijken neurodegeneratieve aandoeningen te kunnen voorkomen en in enige mate ook te kunnen behandelen. Catechines kunnen de bloed-hersenbarrière passeren waardoor ze hun effect direct in de hersenen kunnen uitoefenen. Deze effecten worden onder andere verklaard doordat het ontstekingsremmend en anti-oxidatief werkt, de ophoping van amyloïde-β vermindert en dopamine-gehaltes kan verhogen.

Dagelijkse consumptie van groene thee kan het cognitief functioneren, de emotionele cognitie en slaapkwaliteit verbeteren bij ouderen met milde geheugenklachten. Ook lijkt het risico op het ontwikkelen van dementie, de ziekte van Alzheimer of geheugenproblemen te kunnen verkleinen.

Kurkuma
Kurkuma, Curcuma longa L., is een specerij uit Zuid-Azië die bekend staat om zijn gezondheidseffecten. De belangrijkste werkzame stof is curcumine, waarvan gunstige effecten op het functioneren van de hersenen zijn aangetoond bij zowel gezonde volwassen als patiënten met dementie of de ziekte van Alzheimer. Curcumine remt acetylcholinesterase, een enzym dat de afbraak van acetylcholine faciliteert, en beschermt tegen de schadelijke effecten van amyloïde-β ophoping. Daarnaast werkt het ook ontstekingsremmend en anti-oxidatief. Uit klinisch onderzoek bij gezonde volwassenen blijkt dat dagelijkse suppletie met een kurkuma-extract dat 80 mg curcumine bevat verschillende cognitieve functies kan verbeteren. Dit verbeterde het werkgeheugen, stemming en vermoeidheid bij de mensen in de interventiegroep.

Mucuna pruriens
De fluweelboon (Mucuna pruriens) bevat een breed scala aan micronutriënten, waaronder alkaloïden, saponinen, sterolen, aminozuren, d-chiro-inositol, serotonine, dopamine, ursolzuur en genisteïne. De catecholamine levodopa (L-DOPA; L-3,4-dihydroxyfenylalanine), een voorloper van dopamine, is het meest prominent aanwezig (7-10%).

L-DOPA is de eerste keus voor de behandeling van de Ziekte van Parkinson. Uit meerdere onderzoeken komt naar voren dat L-DOPA uit Mucuna pruriens voordelen heeft voor Parkinsonpatiënten ten opzichte synthetische L-DOPA, aangezien deze laatste vorm diverse bijwerkingen kan hebben bij jarenlang gebruik.

Uit dieronderzoek is gebleken dat mucuna een beschermend effect op hersencellen ontplooit bij muizen met Parkinson. Het vermindert de NO-productie, zenuwontsteking en activering van microglia (immuuncellen van het centraal zenuwstelsel). Daarbij presteert mucuna evengoed of zelfs beter dan oestrogeentherapie. Ook kan mucuna, anders dan synthetische levodopa, de endogene L-DOPA-, dopamine-, serotonine- en noradrenalinegehaltes in de substantia nigra herstellen en de aftakeling van dopaminerge neuronen in de substantia nigra tegengaan.

Verder is vastgesteld dat het effect van L-DOPA in mucuna sneller merkbaar is bij Parkinsonpatiënten dan van reguliere L-DOPA-medicatie plus carbidopa (decarboxylaseremmer die ervoor zorgt dat meer levodopa in de hersenen terechtkomt). Ook is aangetoond dat zelfs mucuna-extracten met te verwaarlozen L-DOPA-gehaltes een significant neuroprotectief effect hebben. Naast L-DOPA zijn blijkbaar ook andere mucuna-bestanddelen verantwoordelijk voor de waargenomen verbeteringen op het gebied van motorische symptomen (vertraagde bewegingen, trillingen, dyskinesieën) en algemeen functioneren. Dat zou kunnen betekenen dat het hele extract van Mucuna pruriens beter werkt bij Parkinson dan pure L-DOPA.

Panax Ginseng
Panax Ginseng is een adaptogeen kruid dat veel wordt gebruikt in de traditionele oosterse geneeskunde. Positieve effecten op het functioneren van het geheugen zijn gevonden bij gezonde volwassenen en patiënten met de ziekte van Alzheimer. De belangrijkste actieve stoffen in ginseng zijn de zogenaamde ginsenosiden waarvan bij dierstudies is aangetoond dat het cognitief functioneren verbeterd in modellen voor de ziekte van Alzheimer. Zo remt het de vorming van amyloïde-β en stimuleert het de afbraak ervan. Klinische onderzoeken tonen aan dat het helpt bij milde geheugenproblemen en als aanvullende behandeling bij de ziekte van Alzheimer, specifiek bij patiënten zonder het apolipoproteïne ε4 allel.

Daarnaast lijkt panax ginseng mogelijk effectief te zijn bij het verminderen van depressieve gevoelens. Daar aan ten grondslag liggen verschillende werkingsmechanismen. Zo kan panax ginseng monoamine neurotransmitters (zoals serotonine, noradrenaline en dopamine) moduleren, het functioneren van de HPA-as reguleren en ontstekingen remmen.

Rhodiola
Rozenwortel, of Rhodiola rosea L. is een vetplantje met adaptogene eigenschappen. Belangrijke stoffen voor de werking van Rhodiola rosea zijn salidroside en glycosides zoals rosavine. Het staat bekend om zijn effecten op het moduleren van stress, zowel fysiek als mentaal. Indicaties waarbij Rhodiola positieve resultaten heeft laten zien zijn vermoeidheid, lichaamszwakte, angst en depressie. Zo vermindert suppletie met Rhodiola rosea L. de ervaren stress, angstige gevoelens, woede, verwarring en depressie bij volwassenen met angstige gevoelens.

Mogelijk beïnvloedt Rhodiola de productie van het stresshormoon cortisol waardoor deze effecten verklaard kunnen worden. Ook blijkt uit dierstudies dat Rhodiola extract het gehalte van 5-http kan normaliseren bij depressie bij ratten. Daarnaast lijkt Rhodiola de ophoping van amyloïde-β te kunnen verminderen en vangt het vrije radicalen weg als anti-oxidant. Beide effecten kunnen het goed functioneren van de hersenen ondersteunen.

Saffraan
Saffraan (Crocus sativus L.) is een van de kostbaarste specerijen ter wereld en wordt dus ook niet voor niets ‘het rode goud’ genoemd. Het wordt al duizenden jaren culinair gebruikt vanwege de smaak en de kleur, maar het is ook een geneeskrachtige specerij en een rijke bron van nutriënten. De primaire bestanddelen van saffraan zijn crocines, picrocrocines en safranal. De crocines zijn carotenoïden die saffraan zijn karakteristieke geelrode kleur geven. Alfa-crocine is het meest voorkomende bestanddeel en crocetine, de aglycon van crocine, lijkt de meeste geneeskrachtige eigenschappen te hebben. Picrocrocines zijn verantwoordelijk voor de smaak en safranal voor de geur van saffraan. Samen vormen deze drie bestanddelen de belangrijkste geneeskrachtige inhoudsstoffen van saffraan.

Saffraan is goed is voor het denkvermogen en het geheugen en beschermt tegen leer- en geheugenproblemen door chronische stress. Preklinische studies suggereren dat het cognitieve achteruitgang tegengaat, schade door hersenletsel beperkt en beschermt tegen progressie bij neurodegeneratie. Saffraan verhoogt de BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor)-concentratie in de hippocampus en het plasma. BDNF is een neurotrofine, een zenuwcel stimulerende factor uit de hersenen, die van belang is voor het overleven van neuronen en met name voorkomt in de hippocampus, de cortex en de voorhersenen. BDNF speelt een rol bij de vorming van nieuwe synapsen, wat van belang is voor de leerprocessen en een goed functionerend geheugen. Dit proces van synaptische plasticiteit heeft ook positieve effecten in de hippocampus, het hersendeel dat betrokken is bij de vorming van het langetermijngeheugen en de enige plek in de hersenen waar neuronen worden vernieuwd.

Verschillende bestanddelen in saffraan (crocines, crocetine, safranal) hebben een sterke antidepressieve werking. Ze reguleren de stressrespons (hypothalamus-hypofyse-bijnieras), stimuleren de GABA-erge neurotransmissie en remmen de heropname van monoamine neurotransmitters (dopamine, norepinefrine, serotonine) in de hersenen. Bovendien heeft saffraan kalmerende en angst remmende effecten en kan het helpen bij een dwangstoornis.

St. Janskruid
St. Janskruid, of Hypericum perforatum L., staat bekend om zijn effecten op de hersenen en dan met name op de stemming. Het heeft een positief effect bij aandoeningen zoals depressie, posttraumatisch stresssyndroom, ADHD, obsessieve-compulsieve stoornis en angststoornissen. De effectiviteit van het gebruik van St. Janskruid bij milde depressieve klachten is vergelijkbaar met de effectiviteit van reguliere antidepressiva zoals SSRI’s (selectieve serotonine-heropnameremmers).

St. Janskruid bevat veel verschillende werkzame stoffen, maar de belangrijkste en meest onderzochte daarvan zijn hyperforine en hypericine. Hypericine geeft extracten van St. Janskruid de kenmerkende rode kleur en kan de bloed-hersenbarrière passeren. In de hersenen remt het dopamine-β-hydrosylase, een enzym dat betrokken is bij de omzetting van dopamine naar noradrenaline. Hierdoor kunnen dopaminegehaltes toenemen. Hyperforine wordt in het lichaam omgezet en kan de heropname van neurotranmitters waaronder serotonine, noradrenaline, dopamine en GABA remmen.

(WD)

Bronnen

  • Kuboyama T, Tohda C, Komatsu K: Effects of Ashwagandha (roots of Withania somnifera) on neurodegenerative diseases; Biological and Pharmaceutical Bulletin 37(6):892-897, 2014.
  • Tohda C: Overcoming several neurodegenerative diseases by traditional medicines: the development of therapeutic medicines and unraveling pathophysiological mechanisms; Yakugaku zasshi: Journal of the Pharmaceutical Society of Japan 128(8):1159-1167, 2008.
  • Chandrasekhar K, Kapoor J, Anishetty S: A prospective, randomized double-blind, placebo-controlled study of safety and efficacy of a high-concentration full-spectrum extract of ashwagandha root in reducing stress and anxiety in adults; Indian Journal of Psychological Medicine 34(3):255-262, 2012.
  • Cooley K et al.: Naturopathic care for anxiety: a randomized controlled trial ISRCTN78958974; PLoS One 4(8):e6628, 2009.
  • Pratte MA et al.: An alternative treatment for anxiety: a systematic review of human trial results reported for the Ayurvedic herb ashwagandha (Withania somnifera); Journal of Alternative and Complementary Medicine 20(12):901-908, 2014.
  • Yadav SK et al.: Comparison of the neuroprotective potential of Mucuna pruriens seed extract with estrogen in 1-methyl-4-phenyl-1,2,3,6-tetrahydropyridine (MPTP)-induced PD mice model; Neurochemistry International 65:1-13, 2014.
  • Manyam BV, Dhanasekaran M, Hare TA: Neuroprotective effects of the antiparkinson drug Mucuna pruriens; Phytotherapy Research 18(9):706-712, 2004.
  • Cilia R et al.: Mucuna pruriens in Parkinson disease: A double-blind, randomized, controlled, crossover study; Neurology 89(5):432-438, 2017.
  • Katzenschlager R et al.: Mucuna pruriens in Parkinson’s disease: a double blind clinical and pharmacological study; Journal of Neurology, Neurosurgery and Psychiatry 75(12):1672-1677, 2004.
  • Rai SN et al.: Immunomodulation of Parkinson’s disease using Mucuna pruriens (Mp); Journal of Chemical Neuroanatonomy 85:27-35, 2017.
  • Rai SN et al.: Mucuna pruriens Protects against MPTP Intoxicated Neuroinflammation in Parkinson’s Disease through NF-κB/pAKT Signaling Pathways; Frontiers in Aging Neuroscience 9:421, 2017.
  • Tripathi YB, Upadhyay AK: Antioxidant properties of Mucuna pruriens Linn.; Current Science (80)11:1377-1378, 2001.
  • Halkes SBA et al.: Antioxidant-activiteit van Mucuna pruriens; Nederlands Tijdschrift voor Fytotherapie 23(2):11-13, 2010.
  • Yadav SK et al.: Mucuna pruriens seed extract reduces oxidative stress in nigrostriatal tissue and improves neurobehavioral activity in paraquat-induced Parkinsonian mouse model; Neurochemistry International 62(8):1039-1047, 2013.
  • Lopresti AL(1): Salvia (Sage): A Review of its Potential Cognitive-Enhancing and Protective Effects; Drugs in R&D 17(1):53-64,2017.
  • Smach MA et al.: Effects of sage extract on memory performance in mice and acetylcholinesterase activity; Annales Pharmaceutiques Françaises 73(4):281-288, 2015.
  • Akhondzadeh S et al.: Salvia officinalis extract in the treatment of patients with mild to moderate Alzheimer's disease: a double blind, randomized and placebo-controlled trial; Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics 28(1):53-59, 2003.
  • Kennedy DO et al.: Effects of cholinesterase inhibiting sage (Salvia officinalis) on mood, anxiety and performance on a psychological stressor battery; Neuropsychopharmacology 31(4):845-852, 2006.
  • Scholey AB et al.: An extract of Salvia (sage) with anticholinesterase properties improves memory and attention in healthy older volunteers; Psychopharmacology 198(1):127-139, 2008.
  • Hasanein P, Felehgari Z, Emamjomeh A: Preventive effects of Salvia officinalis L. against learning and memory deficit induced by diabetes in rats: Possible hypoglycaemic and antioxidant mechanisms; Neuroscience Letters 622:72-77, 2016.
  • Tan, M. S., Yu, J. T., Tan, C. C., Wang, H. F., Meng, X. F., Wang, C., Jiang, T., Zhu, X. C., & Tan, L. (2015). Efficacy and adverse effects of ginkgo biloba for cognitive impairment and dementia: a systematic review and meta-analysis. Journal of Alzheimer's disease : JAD, 43(2), 589–603. https://doi.org/10.3233/JAD-140837
  • Zhu, C., Liu, J., Lin, J., Xu, J., & Yu, E. (2024). Investigating the effects of Ginkgo biloba leaf extract on cognitive function in Alzheimer's disease. CNS neuroscience & therapeutics, 30(9), e14914. https://doi.org/10.1111/cns.14914
  • Liang, W., Xu, W., Zhu, J., Zhu, Y., Gu, Q., Li, Y., Guo, C., Huang, Y., Yu, J., Wang, W., Hu, Y., Zhao, Y., Han, B., Bei, W., & Guo, J. (2020). Ginkgo biloba extract improves brain uptake of ginsenosides by increasing blood-brain barrier permeability via activating A1 adenosine receptor signaling pathway. Journal of ethnopharmacology, 246, 112243. https://doi.org/10.1016/j.jep.2019.112243
  • Kehr, J., Yoshitake, S., Ijiri, S., Koch, E., Nöldner, M., & Yoshitake, T. (2012). Ginkgo biloba leaf extract (EGb 761®) and its specific acylated flavonol constituents increase dopamine and acetylcholine levels in the rat medial prefrontal cortex: possible implications for the cognitive enhancing properties of EGb 761®. International psychogeriatrics, 24 Suppl 1, S25–S34. https://doi.org/10.1017/S1041610212000567
  • Cunningham, A. B., Brinckmann, J. A., & Harter, D. E. V. (2021). From forest to pharmacy: Should we be depressed about a sustainable Griffonia simplicifolia (Fabaceae) seed supply chain?. Journal of ethnopharmacology, 278, 114202. https://doi.org/10.1016/j.jep.2021.114202
  • Sutanto, C. N., Xia, X., Heng, C. W., Tan, Y. S., Lee, D. P. S., Fam, J., & Kim, J. E. (2024). The impact of 5-hydroxytryptophan supplementation on sleep quality and gut microbiota composition in older adults: A randomized controlled trial. Clinical nutrition (Edinburgh, Scotland), 43(3), 593–602. https://doi.org/10.1016/j.clnu.2024.01.010
  • Li, S., Sutanto, C. N., Xia, X., & Kim, J. E. (2025). The Impact of 5-Hydroxytryptophan Supplementation on Cognitive Function and Mood in Singapore Older Adults: A Randomized Controlled Trial. Nutrients, 17(17), 2773. https://doi.org/10.3390/nu17172773
  • Afzal, O., Dalhat, M. H., Altamimi, A. S. A., Rasool, R., Alzarea, S. I., Almalki, W. H., Murtaza, B. N., Iftikhar, S., Nadeem, S., Nadeem, M. S., & Kazmi, I. (2022). Green Tea Catechins Attenuate Neurodegenerative Diseases and Cognitive Deficits. Molecules (Basel, Switzerland), 27(21), 7604. https://doi.org/10.3390/molecules27217604
  • Uchida, K., Meno, K., Korenaga, T., Liu, S., Suzuki, H., Baba, Y., Tagata, C., Araki, Y., Tsunemi, S., Aso, K., Inagaki, S., Nakagawa, S., Kobayashi, M., Kakuma, T., Asada, T., Ota, M., Takihara, T., & Arai, T. (2024). Effect of matcha green tea on cognitive functions and sleep quality in older adults with cognitive decline: A randomized controlled study over 12 months. PloS one, 19(8), e0309287. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0309287
  • Sakurai, K., Shen, C., Ezaki, Y., Inamura, N., Fukushima, Y., Masuoka, N., & Hisatsune, T. (2020). Effects of Matcha Green Tea Powder on Cognitive Functions of Community-Dwelling Elderly Individuals. Nutrients, 12(12), 3639. https://doi.org/10.3390/nu12123639
  • Zhou, S., Zhu, Y., Ren, N., Wu, M., & Liu, Y. (2025). The Association between Green Tea Consumption and Cognitive Function: A Meta-Analysis of Current Evidence. Neuroepidemiology, 1–22. Advance online publication. https://doi.org/10.1159/000543784
  • Kakutani, S., Watanabe, H., & Murayama, N. (2019). Green Tea Intake and Risks for Dementia, Alzheimer's Disease, Mild Cognitive Impairment, and Cognitive Impairment: A Systematic Review. Nutrients, 11(5), 1165. https://doi.org/10.3390/nu11051165
  • Hwang, J., Keum, M., Choe, Y. M., Suh, G. H., Choi, H. J., Lee, B. C., Kim, S. G., Kim, H. S., Yi, D., & Kim, J. W. (2025). Panax ginseng: A modulator of amyloid, tau pathology, and cognitive function in Alzheimer's disease. Journal of ginseng research, 49(4), 348–355. https://doi.org/10.1016/j.jgr.2025.03.011
  • Park, K. C., Jin, H., Zheng, R., Kim, S., Lee, S. E., Kim, B. H., & Yim, S. V. (2019). Cognition enhancing effect of panax ginseng in Korean volunteers with mild cognitive impairment: a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. Translational and clinical pharmacology, 27(3), 92–97. https://doi.org/10.12793/tcp.2019.27.3.92
  • Lee, S. T., Chu, K., Sim, J. Y., Heo, J. H., & Kim, M. (2008). Panax ginseng enhances cognitive performance in Alzheimer disease. Alzheimer disease and associated disorders, 22(3), 222–226. https://doi.org/10.1097/WAD.0b013e31816c92e6
  • Jin, Y., Cui, R., Zhao, L., Fan, J., & Li, B. (2019). Mechanisms of Panax ginseng action as an antidepressant. Cell proliferation, 52(6), e12696. https://doi.org/10.1111/cpr.12696
  • Cropley, M., Banks, A. P., & Boyle, J. (2015). The Effects of Rhodiola rosea L. Extract on Anxiety, Stress, Cognition and Other Mood Symptoms. Phytotherapy research : PTR, 29(12), 1934–1939. https://doi.org/10.1002/ptr.5486
  • Ivanova Stojcheva, E., & Quintela, J. C. (2022). The Effectiveness of Rhodiola rosea L. Preparations in Alleviating Various Aspects of Life-Stress Symptoms and Stress-Induced Conditions-Encouraging Clinical Evidence. Molecules (Basel, Switzerland), 27(12), 3902. https://doi.org/10.3390/molecules27123902
  • Lewis, J. E., Poles, J., Shaw, D. P., Karhu, E., Khan, S. A., Lyons, A. E., Sacco, S. B., & McDaniel, H. R. (2021). The effects of twenty-one nutrients and phytonutrients on cognitive function: A narrative review. Journal of clinical and translational research, 7(4), 575–620.
  • Chen, Q. G., Zeng, Y. S., Qu, Z. Q., Tang, J. Y., Qin, Y. J., Chung, P., Wong, R., & Hägg, U. (2009). The effects of Rhodiola rosea extract on 5-HT level, cell proliferation and quantity of neurons at cerebral hippocampus of depressive rats. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 16(9), 830–838. https://doi.org/10.1016/j.phymed.2009.03.011
  • Kholghi, G., Arjmandi-Rad, S., Zarrindast, M. R., & Vaseghi, S. (2022). St. John's wort (Hypericum perforatum) and depression: what happens to the neurotransmitter systems?. Naunyn-Schmiedeberg's archives of pharmacology, 395(6), 629–642. https://doi.org/10.1007/s00210-022-02229-z
  • Ng, Q. X., Venkatanarayanan, N., & Ho, C. Y. (2017). Clinical use of Hypericum perforatum (St John's wort) in depression: A meta-analysis. Journal of affective disorders, 210, 211–221. https://doi.org/10.1016/j.jad.2016.12.048
  • Zanoli P. (2004). Role of hyperforin in the pharmacological activities of St. John's Wort. CNS drug reviews, 10(3), 203–218. https://doi.org/10.1111/j.1527-3458.2004.tb00022.x