Nutriënten voor de hersenen

Aminozuren

Acetyl-L-carnitine
Acetyl-L-carnitine is de geacetyleerde vorm van het aminozuur L-carnitine. In de hersenen is ongeveer 80% van de totale carnitine in vrije vorm aanwezig, terwijl ongeveer 10-15% aanwezig is als acetylcarnitine. In de hersenen ondersteunt acetyl-L-carnitine mogelijk het herstel van celmembranen, het functioneren van synapsen en cholinerge activiteit. Daarnaast ondersteunt het mogelijk het energiemetabolisme van de mitochondriën en beschermt het tegen toxines.

Carnitine speelt een rol bij de geheugenfunctie, de ziekte van Alzheimer en neuropathie. Met het ouder worden neemt de hoeveelheid carnitine in de hersenen af. Daarnaast is bij patiënten met de ziekte van Alzheimer de activiteit van het enzym carnitine acetyltransferase verminderd in bepaalde hersengebieden, wat wijst op een verminderde activiteit van carnitine. Daarnaast is acetyl-L-carnitine effectief bij pijnlijke perifere neuropathie. Dit komt doordat acetyl-L-carnitine de regeneratie van beschadigde zenuwvezels induceert, oxidatieve stress vermindert, DNA-synthese in mitochondriën bevordert en de concentratie van Nerve Growth Factor in neuronen verhoogt, waardoor de groei van zenuwuiteinden wordt bevorderd.

GABA
Gamma-aminoboterzuur (GABA) is een γ-aminozuur dat normaal gesproken rijkelijk voorkomt in het brein en fungeert als neurotransmitter. Het is de belangrijkste inhiberende (remmende) neurotransmitter in de hersenen – de tegenhanger van exciterende (stimulerende) neurotransmitters zoals glutamaat – die moet voorkomen dat een overmaat aan prikkels leidt tot rusteloosheid, geprikkeldheid, slapeloosheid enzovoort. GABA reguleert de prikkeling van de hersenen via GABA-receptoren. Veel kalmerende en slaap bevorderende medicatie, bijvoorbeeld benzodiazepinen, werken op dezelfde GABA-receptoren voor een ontspannend effect.

Diverse psychiatrische en neurologische stoornissen kunnen het gevolg zijn van lage GABA-spiegels of een gebrekkig functioneren van GABA in de hersenen, bijvoorbeeld angsten, depressie, epilepsie en slapeloosheid. Suppletie met GABA (200 mg per dag) resulteerde in betere slaapkwaliteit, emotionele respons en een vermindering van ervaren stress en depressieve en angstige gevoelens. Ook nam de zogenaamde heart rate variability toe. Dit is een reflectie van de balans tussen parasympatische en sympatische activiteit van het zenuwstelsel, waarbij een toename een sterkere parasympatische activiteit aangeeft. Bij andere onderzoeken verlaagde dezelfde dosering de ervaren stress en angst bij vrijwilligers die een ravijn overstaken over een hangbrug in vergelijking tot de placebogroep. Ook 100 mg GABA bleek al effectief te zijn om de ervaren stress van mentale tests te verminderen. Bovendien waren de deelnemers die GABA hadden genomen beter gestemd en energieker na de tests dan degenen die een placebo hadden gekregen.

L-glutamine
L-glutamine is een semi-essentieel aminozuur dat onder normale omstandigheden in het lichaam kan worden gevormd uit glutaminezuur (glutamaat) en ammonia. In ernstige (katabole of metabole) stresssituaties overstijgt de vraag echter de synthese-capaciteit van het lichaam en via de voeding moet extra glutamine beschikbaar komen, door afbraak van voedingseiwitten of via suppletie. L-glutamine kan de bloed-hersenbarrière passeren en in de hersenen is het aminozuur het hoofdbestanddeel voor de productie van opwekkende en remmende neurotransmitters (glutamaat en GABA). Bovendien is glutamine een belangrijke bron van energie voor het zenuwstelsel.

Uit recent dieronderzoek is naar voren gekomen dat L-glutamine wellicht een rol als antidepressivum kan spelen. Bij depressieve patiënten worden vaak lage waarden van glutamaat en L-glutamine en hypoactiviteit van de mediale prefrontale cortex (gebied in de hersenen dat is geassocieerd met controle van emoties en dat gevoelig is voor stress) gezien. Deze hypoactiviteit houdt mogelijk verband met verminderde glutamaterge signalering, die weer het gevolg is van de lage glutamaat- en glutaminewaarden. Muizen met een depressie als gevolg van chronische stress bleken inderdaad lage glutamaat- en glutaminewaarden en weinig spontaan exciterend postsynaptisch potentiaal (sEPSP) van glutamaterge neuronen in de mediale prefrontale cortex te hebben. Ook was er sprake van een verminderde activiteit van glutamine synthetase, een katalysator bij de vorming van L-glutamine door binding van ammonia aan glutamaat. Verdere remming van glutamine synthetase verlaagde de glutamaat- en glutaminewaarden en versterkte depressief gedrag met weinig sEPSP.
Glutaminesuppletie verbeterde de glutamaterge neurotransmissie, verhoogde de glutamaat- en glutaminewaarden in de mediale prefrontale cortex en verminderde depressief gedrag als gevolg van chronische stress.

L-serine
L-serine is een niet-essentieel aminozuur dat een belangrijke rol speelt in ons lichaam, en zeker ook in de hersenen. Het is de voorloper van fosfoglyceriden, glyceriden, sfingolipiden en fosfatidylserine. Ook kan het worden omgezet in D-serine, de vorm die de meeste effecten heeft in de hersenen. Deze vorm van serine kan als co-agonist binden aan de NMDA receptor. De NMDA receptor is van belang voor leren en geheugen. Bij muizen met Alzheimer wordt de NMDA receptor minder goed geactiveerd omdat de plek van de co-agonist (waar D-serine kan binden) minder vaak bezet wordt. Suppletie met L-serine lijkt deze veranderingen in de hersenen te kunnen voorkomen en zou daarmee mogelijk kunnen bijdragen aan het voorkomen van de ziekte van Alzheimer. Daarnaast is bij een observationeel onderzoek een verband gevonden tussen een hogere inname van serine uit de voeding, met name uit zuivel, en het beter functioneren van het geheugen.

L-carnosine
L-carnosine (bèta-alanyl-L-histidine) is een dipeptide, een molecuul van twee aminozuren (bèta-alanine en L-histidine) die via een enkele peptidebinding met elkaar zijn verbonden. Carnosine komt in grote hoeveelheden voor in spierweefsel, maar ook in de hersenen (kan de bloed-hersenbarrière passeren) en zenuwen, de nieren en de ooglens. Met het klimmen der jaren nemen de carnosinewaarden in het lichaam af.
Zuurstof- en stikstof-radicalen, koper- en zinkionen, oxidatie en glycatie van vetten en eiwitten, reactieve aldehyden, disfunctionele mitochondriën en cross-linking van eiwitten in de hersenen dragen allemaal bij aan neurologische achteruitgang. Een overmaat aan koper- en zinkionen stimuleert de aanmaak van bèta-amyloïd plaques en proteïnen die bij Alzheimer en Parkinson worden gezien. Door de vorming van bèta-amyloïd plaques wordt de communicatie tussen hersencellen moeizamer. Verlies van reukzin en oxidatieve schade aan hersenweefsels die zijn betrokken bij de reukzin (olfactorische cortex) behoren tot de vroege symptomen van Alzheimer en Parkinson. Onder normale omstandigheden is de olfactorische cortex rijk aan carnosine en zink.

L-carnosine grijpt in op een groot aantal neurodegeneratieve processen: het cheleert of bindt zich aan metaalionen, onderdrukt de toxiciteit van bèta-amyloïd, remt de vorming van zuurstofradicalen, maakt hydroxylradicalen en reactieve aldehyden onschadelijk en onderdrukt de eiwitglycatie.
Bij ratten met Alzheimer vermindert carnosinesuppletie in sterke mate de afzetting van bèta-amyloïd plaques in de hippocampus en disfunctionele mitochondriën, maar heeft nauwelijks effect op de verminderde cognitie.
Bij ratten met de ziekte van Parkinson blijkt suppletie met L-carnosine apoptose van hersen-endotheelcellen te verminderen, de waarden van antioxidant enzymen te herstellen en lipide peroxidatie en van mitochondriën afkomstige zuurstofradicalen te verminderen.

Hoewel zink in de hersenen een voorname rol speelt bij de prikkelgeleiding en leer- en geheugenprocessen, en dus in ruime mate aanwezig is, kan een overmaat neurotoxisch werken. Te hoge waarden van zink(ionen) in de hersenen spelen ook een rol bij het ontstaan van vasculaire dementie en prionziekten, zoals de ziekte van Creutzfeldt-Jakob. Prionen zijn abnormaal gevouwen prioneiwitten die hun oorspronkelijke functie hebben verloren en niet meer als eiwitten kunnen worden afgebroken. Bij contact met normale prioneiwitten zetten ze deze aan om ook over te gaan tot abnormale vouwing. Hierdoor ontstaat een kettingreactie in de cel waarbij uiteindelijk alle prioneiwitten in de abnormale, niet-functionele configuratie verkeren en gaan samenklitten. Hierdoor gaan aangetaste zenuwcellen uiteindelijk dood en ontstaan neurologische verschijnselen die uiteindelijk tot de dood leiden.

Doorbloedingsstoornissen in de hersenen leiden tot het vrijkomen van een overmaat aan zink. Hierdoor raken de mitochondriën ontregeld, hapert de energievoorziening en ontstaat oxidatieve en zgn. ER-stress. Het endoplasmatisch reticulum (ER) is een celorganel die onder andere belangrijk is voor de eiwitvorming in de cel. Door ER-stress neemt het aantal ongevouwen of verkeerd gevouwen eiwitten toe, waarop de cel reageert met de unfolded protein response. Dit oeroverlevingsmechanisme probeert de schade te beperken, maar als de schade te groot is of de ER-stress te lang duurt, stuurt het proces aan op apoptose. Oxidatieve en ER-stress leiden tot neurodegeneratie en celdood, zoals wordt gezien bij vasculaire dementie.

L-carnosine blijkt in-vitro in staat om apoptose-processen als gevolg van ER-stress door een overmaat aan zink te blokkeren. Tevens zijn er aanwijzingen dat carnosine cross-linking van ziekmakende prioneiwitten tegengaat. In elk geval is in-vitro vastgesteld dat carnosine de neurotoxiciteit van prioneiwitten vermindert.

In een Amerikaans onderzoek kregen 31 kinderen met autisme spectrum stoornis dagelijks 800 mg L-carnosine of een placebo. Na acht weken was de Gilliam Autism Rating Scale (graadmeter om de ernst van autisme vast te stellen) bij de kinderen die carnosine kregen significant verbeterd, onder meer wat betreft communicatie, socialisatie en gedrag. Iraanse onderzoekers daarentegen zagen geen effect van dagelijks 500 mg L-carnosine ten opzichte van een placebo op de ernst van autismesymptomen bij 41 autistische kinderen. Wel zorgde carnosine hier voor een significante vermindering van slaapstoornissen.

L-theanine
Het aminozuur L-theanine (L-gamma-glutamylethylamide) komt voornamelijk voor in de bladeren van de theeplant (Camellia sinensis). Het is alleen aanwezig als vrij aminozuur en komt niet voor in eiwitten. Zowel de van oudsher bekende ontspannende werking van groene thee als de specifieke smaak ervan is te danken aan de aanwezigheid van L-theanine.
L-theanine kan de bloed-hersenbarrière passeren en in het brein de concentratie van zowel serotonine als dopamine verhogen. L-theanine heeft diverse gunstige effecten in de hersenen, die onder meer tot een ontspannen en relaxte gemoedstoestand leiden. Belangrijk is dat deze kalmerende en rustgevende werking van L-theanine niet gepaard gaat met verschijnselen van sufheid of slaperigheid.

Een dosering van 200 L-theanine zorgde bij een bescheiden groep Japanse studenten voor een toename van zgn. alfa-golven en een subjectief gevoel van ontspanning. Alfa-golven zijn hersengolven, zwakke elektromagnetische pulsen in de hersenen die meetbaar zijn op het hoofd. Alfa-golven (8-12 Hz) worden geassocieerd met ontspanning en een heldere geestesgesteldheid.
In het onderzoek trad vanaf ca. 40 minuten na inname van de theanine een dosisafhankelijke, ontspannen maar alerte gemoedstoestand op zonder verdoving.

Wetenschappers van de University of Shizuoka (Japan) hebben het antistress effect van L-theanine onderzocht aan de hand van de alfa-amylase activiteit in speeksel, een biomarker voor activiteit van het sympathisch zenuwstelsel en voor lichaamsreacties op stress. Twintig studenten kregen vanaf een week voorafgaand aan een stageperiode tweemaal daags, na het ontbijt en na de lunch, 200 mg L-theanine of een placebo (lactose). De suppletie werd voortgezet gedurende de eerste tien dagen van de stageperiode. Voor het begin van de stage werd de alfa-amylase activiteit in speeksel gemeten en een vragenlijst ingevuld om angst- en onrustgevoelens in kaart te brengen. Bij studenten uit de placebogroep werd voor het begin van de stageperiode een hogere alfa-amylase activiteit gemeten dan bij studenten uit de L-theanine-groep tijdens het practicum. De subjectieve stress in de L-theanine-groep was minder dan in de placebogroep. Volgens de wetenschappers kan L-theanine duidelijk de als gevolg van stress toegenomen alfa-amylase activiteit in speeksel verminderen en zodoende de aanvankelijke stressreactie voorafgaand aan een stageperiode temperen.

Bij een andere groep van 12 studenten werden soortgelijke resultaten gevonden. Bij hen werd een hoofdreken-oefening van 20 minuten ingezet als acute stressor. De studenten kregen ofwel 200 mg pure L-theanine (aan het begin van de opdracht of halverwege), ofwel een placebo, ofwel niets. L-theanine-suppletie temperde de verhoging van de hartslag en de toename van immunoglobuline A in speeksel (sIgA) als reactie op acute stress, vergeleken met de placebogroepen. Nader onderzoek bracht aan het licht dat deze effecten werden bewerkstelligd door een demping van sympathische prikkeling. De onderzoekers concluderen dat L-theanine-suppletie antistress-effecten kan ontplooien door het remmen van de prikkeling van corticale neuronen.

N-acetyl cysteïne
N-acetyl cysteïne (NAC) is een afgeleide van het aminozuur cysteïne en is een voorloper van glutathion. Verschillende neurodegeneratieve aandoeningen zijn gelinkt aan een vermindering van de glutathionniveaus in het zenuwstelsel waardoor suppletie met NAC interessant kan zijn bij het voorkomen hiervan. Naast de anti-oxidatieve werking die NAC uitoefent via glutathion, kan het mogelijk ook het functioneren van glutamaat in de hersenen reguleren.

NAC-suppletie bij patiënten met schizofrenie is hierdoor mogelijk interessant. Doses van 600-3600 mg NAC per dag over de periode van een jaar, naast de voorgeschreven medicatie, zijn gelinkt aan significante verdere afname van de klachten, al was er geen verandering zichtbaar in de hersen-morfologie. Bij psychotische patiënten verbeterde 2000 mg NAC per dag na 24 weken het werkgeheugen significant. Ook lijkt suppletie met NAC (4 gram per dag, gedurende de eerste 4 dagen gevolgd door 3 gram per dag voor nog eens 4 dagen) de gevolgen van traumatisch hersenletsel te kunnen verminderen. De beste resultaten werden hierbij gezien bij de groep die binnen 24 uur na het trauma startte met de NAC-suppletie.

Taurine
Taurine is een zwavelhoudend aminozuur dat veel voorkomt in de hersenen. Ons lichaam kan zelf taurine aanmaken in de lever en de nieren, maar we halen het ook uit voedingsmiddelen zoals vis, vlees en zuivelproducten. In het zenuwstelsel werkt taurine als neurotransmitter. Taurine is een GABA-agonist, het vergroot de gevoeligheid van GABA-receptoren en versterkt de werking van GABA. Bovendien stimuleert het de vorming en het vrijkomen van GABA. Daarnaast speelt het een rol bij de regulatie van osmolariteit, verbetert het de functionaliteit van mitochondriën en remt het apoptose.

Er lijkt een verband te zijn tussen diabetes mellitus type 2 en verlaagde taurine-waardes. Het effect van suppletie met taurine blijft echter nog onduidelijk. Zo verlaagde het driemaal daags innemen van 1 gram taurine het bloedglucose, de insulineresistentie, het totale cholesterol en het LDL-cholesterol bij patiënten met diabetes type 2. Bij ander onderzoek kwam echter geen invloed van taurine-suppletie (tweemaal daags 1,5 gram gedurende 4 maanden) op de bloedglucose, het HbA1c, de lipiden- of insulinewaardes bij patiënten met diabetes type 2 in vergelijking met placebo.

Er is ook een mogelijk verband tussen taurine-suppletie en het optreden van een beroerte. Zo verminderde hoge doseringen taurine (9-12 mg per dag) gedurende een jaar het aantal symptomen dat past bij een beroerte bij een groep patiënten waarbij deze klachten regelmatig terugkeerden. Toch lijkt er bij observationele onderzoeken geen duidelijk verband te zijn tussen taurine-gehaltes en het risico op een beroerte.

Tryptofaan
L-tryptofaan is een essentieel aminozuur dat fungeert als voorloper van verschillende belangrijke biologische stoffen, waaronder serotonine en melatonine. Omdat het lichaam tryptofaan niet zelf kan aanmaken, moet het via de voeding worden opgenomen.

Verschillende onderzoeken tonen aan dat suppletie met L-tryptofaan (1-3 gram per dag) een positieve invloed kan hebben op de stemming, vooral bij mensen met milde tot matige depressieve klachten. Dit effect is grotendeels toe te schrijven aan de verhoogde serotonineproductie in de hersenen. Daarnaast verbeterd suppletie met L-tryptofaan (500-1000 mg voor het slapengaan) de slaapkwaliteit en vermindert het de inslaaptijd. Deze effecten berusten op de omzetting van tryptofaan in melatonine, dat het slaap-waakritme reguleert. Ook speelt L-tryptofaan een rol in de modulatie van de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (HPA-as), die betrokken is bij de stressrespons. Een adequate tryptofaanstatus ondersteunt de regulatie van cortisol en vermindert stressgerelateerde angst en prikkelbaarheid.

Tyrosine
L-tyrosine is een niet-essentieel aminozuur dat in het lichaam wordt gevormd uit het essentiële aminozuur fenylalanine. Voedingsbronnen van tyrosine zijn onder andere bonen, noten, zaden, zuivelproducten, vlees, vis, eieren en bepaalde graansoorten.

In de hersenen wordt L-tyrosine door het enzym tyrosinehydroxylase omgezet in L-dopa, dat vervolgens wordt gedecarboxyleerd tot dopamine. Dopamine kan verder worden omgezet in noradrenaline en adrenaline, die samen de catecholamines vormen. Bij (chronische) stress is de vraag naar catecholamines sterk verhoogd, waardoor het lichaam meer tyrosine omzet in dopamine, noradrenaline en adrenaline om adequaat te kunnen reageren. Er is ook enig bewijs bij dieren en mensen dat supplementaire tyrosine de prestaties, het geheugen en het leervermogen kan verbeteren, onder extreme omgevingsomstandigheden, intense lichaamsbeweging en psychologische stress, maar het bewijs is vooralsnog niet eenduidig.

(WD)

Bronnen

  • Monograph: Gamma-Aminobutyric Acid (GABA); Alternative Medicine Review 12(3):274-279, 2007.
  • Levy LM, Henkin RI: Brain gamma-aminobutyric acid levels are decreased in patients with phantageusia and phantosmia demonstrated by magnetic resonance spectroscopy; Journal of Computer Assisted Tomography 28(6):721-727, 2004.
  • Abdou AM et al.: Relaxation and immunity enhancement effects of gamma-aminobutyric acid (GABA) administration in humans; Biofactors 26(3):201-208, 2006.
  • Yoto A et al.: Oral intake of γ-aminobutyric acid affects mood and activities of central nervous system during stressed condition induced by mental tasks; Amino Acids 43(3):1331-1337, 2012.
  • Nakamura H et al.: Psychological stress-reducing effect of chocolate enriched with gamma-aminobutyric acid (GABA) in humans: assessment of stress using heart rate variability and salivary chromogranin A; International Journal of Food Sciences and Nutrition 60(Suppl 5):106-113, 2009.
  • Son H et al.: Glutamine has antidepressive effects through increments of glutamate and glutamine levels and glutamatergic activity in the medial prefrontal cortex; Neuropharmacology 143:143-152, 2018.
  • Hipkiss AR: Could carnosine or related structures suppress Alzheimer’s disease?; Journal of Alzheimer’s Disease 11(2):229-240, 2007.
  • Babizhayev MA, Deyev AI, Yegorov YE: Olfactory dysfunction and cognitive impairment in age-related neurodegeneration: prevalence related to patient selection, diagnostic criteria and therapeutic treatment of aged clients receiving clinical neurology and community-based care; Current Clinical Pharmacology 6(4):236-259, 2011.
  • Corona C et al.: Effects of dietary supplementation of carnosine on mitochondrial dysfunction, amyloid pathology, and cognitive deficits in 3xTg-AD mice; PLoS One 6(3):e17971, 2011.
  • Zhao J, Shi L, Zhang LR: Neuroprotective effect of carnosine against salsolinol-induced Parkinson’s disease; Experimental and Therapeutic Medicine 14(1):664-670, 2017.
  • Wikipedia (nl): Prion. Geraadpleegd 2-2019.
  • Kawahara M, Tanaka KI, Kato-Negishi M: Zinc, Carnosine, and Neurodegenerative Diseases; Nutrients. 10(2): pii: E147, 2018.
  • Chez MG et al.: Double-blind, placebo-controlled study of L-carnosine supplementation in children with autistic spectrum disorders; Journal of Child Neurology 17(11):833-837, 2002.
  • Mehrazad-Saber Z, Kheirouri S, Noorazar SG: Effects of l-Carnosine Supplementation on Sleep Disorders and Disease Severity in Autistic Children: A Randomized, Controlled Clinical Trial; Basic and Clinical Pharmacology and Toxicololy 123(1):72-77, 2018.
  • Yokogoshi H et al.: Effect of theanine, r-glutamylethylamide, on brain monoamines and striatal dopamine release in conscious rats; Neurochemical Research 23:667-673, 1998.
  • Desai MJ et al.: Pharmacokinetics of theanine enantiomers in rats; Chirality 17(3):154-162, 2005.
  • Website Zoëlho. Geraadpleegd 01-2016.
  • Monograph: L-Theanine; Alternative Medicine Review 10(2):136-138, 2005.
  • Ito K et al.: Effects of L-theanine on the release of alpha-brain waves in human volunteers; Nippon Nogeikagaku Kaishi 72:153-157, 1998.
  • Kimura K et al.: L-Theanine reduces psychological and physiological stress responses; Biological Psychology 74(1):39-45, 2007.
  • Lyon MR, Kapoor MP, Juneja LR: The effects of L-theanine (Suntheanine®) on objective sleep quality in boys with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD): a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial; Alternative Medicine Review 16(4):348-354, 2011.
  • Di X et al.: L-theanine inhibits nicotine-induced dependence via regulation of the nicotine acetylcholine receptor-dopamine reward pathway; Science China Life Science 55(12):1064-1074, 2012.
  • Yoto A et al.: Effects of L-theanine or caffeine intake on changes in blood pressure under physical and psychological stresses; Journal of Physiological Anthropology 31:28, 2012.
  • Unno K et al.: Anti-stress effect of theanine on students during pharmacy practice: positive correlation among salivary α-amylase activity, trait anxiety and subjective stress; Pharmacology, Biochemistry and Behavior 111:128-135, 2013.
  • Pennisi, M., Lanza, G., Cantone, M., D'Amico, E., Fisicaro, F., Puglisi, V., Vinciguerra, L., Bella, R., Vicari, E., & Malaguarnera, G. (2020). Acetyl-L-Carnitine in Dementia and Other Cognitive Disorders: A Critical Update. Nutrients, 12(5), 1389. https://doi.org/10.3390/nu12051389
  • Guimarães, A. P., Seidel, H., Pires, L. V. M., Trindade, C. O., Baleeiro, R. D. S., Souza, P. M., Silva, F. G. D. E., Coelho, D. B., Becker, L. K., & Oliveira, E. C. (2024). GABA Supplementation, Increased Heart-Rate Variability, Emotional Response, Sleep Efficiency and Reduced Depression in Sedentary Overweight Women Undergoing Physical Exercise: Placebo-Controlled, Randomized Clinical Trial. Journal of dietary supplements, 21(4), 512–526. https://doi.org/10.1080/19390211.2024.2308262
  • Rafiee, Z., García-Serrano, A. M., & Duarte, J. M. N. (2022). Taurine Supplementation as a Neuroprotective Strategy upon Brain Dysfunction in Metabolic Syndrome and Diabetes. Nutrients, 14(6), 1292. https://doi.org/10.3390/nu14061292
  • Jakaria, M., Azam, S., Haque, M. E., Jo, S. H., Uddin, M. S., Kim, I. S., & Choi, D. K. (2019). Taurine and its analogs in neurological disorders: Focus on therapeutic potential and molecular mechanisms. Redox biology, 24, 101223. https://doi.org/10.1016/j.redox.2019.101223
  • Chen, J., Fang, S., Cai, Z., Zhao, Q., & Yang, N. (2024). Dietary serine intake is associated with cognitive function among US adults. Food & function, 15(7), 3744–3751. https://doi.org/10.1039/d3fo04972h
  • Le Douce, J., Maugard, M., Veran, J., Matos, M., Jégo, P., Vigneron, P. A., Faivre, E., Toussay, X., Vandenberghe, M., Balbastre, Y., Piquet, J., Guiot, E., Tran, N. T., Taverna, M., Marinesco, S., Koyanagi, A., Furuya, S., Gaudin-Guérif, M., Goutal, S., Ghettas, A., … Bonvento, G. (2020). Impairment of Glycolysis-Derived l-Serine Production in Astrocytes Contributes to Cognitive Deficits in Alzheimer's Disease. Cell metabolism, 31(3), 503–517.e8. https://doi.org/10.1016/j.cmet.2020.02.004
  • Lindseth, G., Helland, B., & Caspers, J. (2015). The effects of dietary tryptophan on affective disorders. Archives of Psychiatric Nursing, 29(2), 102–107. https://doi.org/10.1016/j.apnu.2014.11.008
  • Kikuchi, A., Tanabe, A., & Iwahori, Y. (2020). A systematic review of the effect of L-tryptophan supplementation on mood and emotional functioning. Journal of Dietary Supplements, 17(3), 316–333. https://doi.org/10.1080/19390211.2020.1746725
  • Neri, D. F., Wiegmann, D., Stanny, R. R., et al. (1995). The effects of tyrosine on cognitive performance during extended wakefulness. Aviation, Space, and Environmental Medicine, 66, 313–319.
  • O’Brien, C., Mahoney, C., Tharion, W. J., Sils, I. V., & Castellani, J. W. (2007). Dietary tyrosine benefits cognitive and psychomotor performance during body cooling. Physiology & Behavior, 90(2-3), 301–307.
  • Deijen, J. B., & Orlebeke, J. F. (1994). Effect of tyrosine on cognitive function and blood pressure under stress. Brain Research Bulletin, 33(3), 319–323.
  • Tumilty, L., Davison, G., Beckmann, M., & Thatcher, R. (2014). Failure of oral tyrosine supplementation to improve exercise performance in the heat. Medicine & Science in Sports & Exercise, 46(7), 1417–1425.