Suppletie voor een goede weerstand – spoorelementen

Zink
Het spoorelement zink is een onderdeel van een groot aantal enzymen, waaronder superoxide dismutase, een antioxidant enzym dat een belangrijke rol in de afweerreactie speelt. Verder heeft zink onder meer een ontstekingsremmende werking doordat het de vorming van stikstofoxide blokkeert. Een zinkdeficiëntie onderdrukt het immuunsysteem doordat het leidt tot een verhoogde productie van glucocorticoïden (stresshormonen). Dit resulteert in een uitputting van precursor T- en B-cellen in het beenmerg en de thymus, waardoor de productie van lymfocyten wordt belemmerd. Bij muizen leidt onvoldoende inname van zink na een maand al tot een vermindering van de afweercapaciteit van 30-80%. De zinktekorten die worden gezien bij aandoeningen als sikkelcelanemie, hiv, nierziekten of Danbolt-Cross syndroom (erfelijk zinkmalabsorptiesyndroom waarbij de darmmucosa geen zink kan opnemen), bij kinderen met diarree en bij ouderen ondermijnen het immuunsysteem aanzienlijk, waardoor de kans op opportunistische infecties en zelfs overlijden toeneemt. Er is evenwel aanzienlijk bewijs dat zinksuppletie de afbraak van het immuunsysteem kan voorkomen en de afweercapaciteit kan vergroten.
In een Amerikaans onderzoek met zinkdeficiënte 65-plussers uit verzorgingstehuizen zorgde drie maanden zinksuppletie (30 mg/dag) voor een significante stijging van de plasmawaarden van zink en van de T-celfunctie, met name door een toename van het aantal T-cellen.

Selenium
Selenium beïnvloedt zowel het aspecifieke als adaptieve afweersysteem en is dus van cruciaal belang voor een goede immuunrespons. Het spoorelement is een onderdeel van het antioxidant enzym glutathion peroxidase dat potentieel schadelijke ROS wegvangt die tijdens oxidatieve stress, bijvoorbeeld als gevolg van ontstekingsreacties, ontstaan. Verder draagt selenium bij aan de membraanintegriteit en de bescherming tegen DNA-schade.
Seleniumdeficiëntie leidt tot een afname van de antistoffentiters van IgM en IgG en van de antistoffenproductie door lymfocyten en vergroot de virulentie van het Coxsackie-virus. In een gastheer met een tekort aan selenium blijken op zich onschuldige virussen zich te kunnen ontwikkelen tot meer virulente en pathogene vormen.
Selenium lijkt ook een sleutelrol te spelen bij het tegengaan van de ontwikkeling van virulentie en het remmen van de progressie van hiv naar aids.
In een Brits onderzoek kregen 22 gezonde vrijwilligers met lage plasmaconcentraties selenium 15 weken lang dagelijks 50 µg of 100 µg selenium of een placebo. Na zes weken kregen ze ook een vaccin met een verzwakt poliovirus. Seleniumsuppletie zorgde voor een betere immuunrespons (verhoogde productie van IFN-γ en andere cytokinen), een eerdere piek in T-cel proliferatie en een toename van T-helpercellen. De humorale immuunrespons bleef onveranderd. Degenen die selenium hadden gekregen waren het poliovirus eerder kwijt dan de placebogroep.
In een Amerikaans onderzoek bleek dagelijks 200 µg selenium extra gedurende acht weken de activiteit van NK-cellen met 82,3% te verhogen. Tevens was er sprake van een toegenomen proliferatie en differentiatie van cytotoxische effectorcellen.
Verder blijkt seleniumsuppletie de titerrespons op het griepvaccin bij ouderen te verbeteren.

Koper
Koper speelt een rol bij de ontwikkeling en het onderhoud van het immuunsysteem. Uit meerdere experimentele studies is gebleken dat de koperstatus van invloed is op het functioneren van neutrofielen, monocyten en T-cellen. Koperdeficiëntie tast zowel de aspecifieke als de adaptieve immuniteit aan. Onthouding van koper kan tot een verschuiving naar een anti-inflammatoire Th2-gemedieerde afweerreactie (allergische reactie) leiden.
Niet alleen een kopertekort maar ook een hoge koperinname kunnen een nadelige invloed op de immuunrespons, zo komt naar voren uit diverse studies. In een Amerikaans onderzoek werd bij mannen die bijna vijf maanden lang hoge doseringen koper (7,0-7,8 mg/dag) hadden gekregen een aanzienlijk verminderde afweerreactie op immunisatie met de Chinese griep gezien.
In de Franse FoodCue-studie echter bleken hoge doseringen koper (tot 7 mg/dag) bij mensen van middelbare leeftijd rode bloedcellen te beschermen tegen oxidatie, zonder dat de activiteit van superoxide dismutase was toegenomen.

(WD)

Overige

< Terug

Bronnen

  • Zinc, in: Alternative Medicine Review Monographs: volume 1; 459-466, Thorne Research Inc., New York, 2002. ISBN-13 9780972581509.
  • Fraker PJ et al.: The dynamic link between the integrity of the immune system and zinc status; Journal of Nutrition 130(5S Suppl):1399S-1406S, 2000.
  • Barnett JB et al.: Effect of zinc supplementation on serum zinc concentration and T cell proliferation in nursing home elderly: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial; American Journal of Clinical Nutrition pii: ajcn115188, 27 jan. 2016 [Epub ahead of print].
  • Beckett GJ et al.: Selenium, in Diet and Human Immune Function (Hughes DA, Darlington LG, Bendich A eds); 217-240, Humana Press, Totowa NJ, 2004.
  • Broome CS et al.: An increase in selenium intake improves immune function and poliovirus handling in adults with marginal selenium status; American Journal of Clinical Nutrition 80(1):154-162, 2004.
  • Kiremidjian-Schumacher L et al.: Supplementation with selenium and human immune cell functions. II. Effect on cytotoxic lymphocytes and natural killer cells; Biological Trace Element Research 41(1-2):115-127, 1994.
  • Ferencík M, Ebringer L: Modulatory effects of selenium and zinc on the immune system; Folia Microbiologica (Praha) 48(3):417-426, 2003.
  • Turnlund JR et al.: Long-term high copper intake: effects on indexes of copper status, antioxidant status, and immune function in young men; American Journal of Clinical Nutrition 79(6):1037-1044, 2004.
  • Rock E et al.: The effect of copper supplementation on red blood cell oxidizability and plasma antioxidants in middle-aged healthy volunteers; Free Radical Biology and Medicine 28(3):324-329, 2000.